Verslag van de Com@Modemdag 2017

Op 30/11/2017 vond opnieuw de COM@modemdag plaats, een jaarlijkse studiedag rond communicatie en ondersteunende tools voor leerlingen met beperkingen. Dit jaar kregen we weliswaar iets minder echt gloednieuwe zaken te zien maar toch een hoop duidelijke evoluties en vernieuwingen binnen bestaande tools en producten. Meer concreet merken we in de asistieve technologie de enorme impact van technologische trends zoals miniaturisering en mobiele technologie, cloud computing, sociale media, IoT, open source software en vooral de doorbraak van assistieve apps, whearables en aandacht voor universal design.

1/ Apps , apps, apps

Door de bovenvermelde trends staan traditionele robuuste hulpmiddelen zoals spraakcomputers onder druk en worden ze vervangen door apps die we op tablets en smartphones kunnen gebruiken. De trend werd vorig jaar als een discussie op de Com@modemdag al aangebracht, maar kent nu zijn grote doorbraak. Voorbeelden daarvan kregen we met name te zien in het domein van ondersteunende hulmiddelen voor blinden en slechtzienden. Klassieke hulpmiddelen zoals  kleurendetector, brailletabellen, leesloep, voorleesscanner, aangepaste smartphone met toetsen ipv touch en daisyspeler,  voor elk van deze hardware werden er apps gedemonstreerd die – zonder verlies van functionaliteit – een alternatief vormen.

2/ Ghostboy

Als een rode draad doorheen de studiedag liep het verhaal van Martin Pistorius die als kind het locked-in-syndroom beleefde. Op zijn twaalfde begon het met een geheimzinnige griep. Binnen anderhalf jaar zat hij in een rolstoel en kon hij niet meer communiceren. Hij zag en hoorde alles, maar niemand merkte het. Na elf jaar ontdekte een therapeute dat Martin wel degelijk reageerde op prikkels. In dit boek drukt hij uit hoe hij  met hoop en doorzettingsvermogen zijn moeilijkheden in het leven tracht te overwinnen. Én hoe technologie voor hem het verschil maakte tussen wel of niet interageren met de wereld rondom hem.

3/ Seeing AI

De app “seeing AI” was veruit de grootste ontdekking op deze studiedag. De app toont ons wat augmented reality kan betekenen (voor de doelgroep mensen met beperkingen). De app leest barcodes, gescande tekst, kan gezichtsherkenning aan en foto’s beschrijven. Voor slechtzienden biedt dit gigantische mogelijkheden. De voorlopig gratis app is ontwikkeld door Microsoft en helaas enkel via de Amerikaanse appstore beschikbaar.

4/ Gratis voorleessoftware

Ook ons eigen voorleessoftware programma kwam aan bod. De Vlaamse Regering keurde op 13/10/2017 een nieuw programma goed waardoor  leerlingen in basis en secundair onderwijs recht hebben om gratis voorleessoftware te gebruiken.  Er moet bij de aanmelding al een keuze gemaakt worden uit diverse softwarepakketten: Sprint, Kurzweil, Alinea en TextAid. Voor meer info zie www.leesvoor.vlaanderen

5/ Implementatiemethodiek voorleessoftware COM

Iets wat mooi aansluit bij de actie rond gratis voorleessoftware is het implementatieproject van Hogeschool Zuyd in Nederland. Hun methodiek zet in op drie fasen na oplevering van voorleessoftware: het leren werken, het effectief gebruiken en het evalueren van het gebruik van voorleessoftware.  Wie doet wat? Wie neemt voor wat verantwoordelijkheid? Welk tijdpad voorzie je? Al deze zaken komen aan bod in dit project. Zie hier voor het gratis downloaden van alle tools en heel wat extra sensibiliseringsmateriaal.

 

6/Wai Not

Mensen met een matige of diepe mentale beperking op internet? Waarom niet? Zeker wel en dat kan via het platform Wai Not. Deze leer- en speelomgeving is de ideale opstap naar internet. Wai Not biedt in een gesloten en beschermde omgeving alles wat het gewone internet aanbiedt: chat, sociaal netwerk, e-mail, filmpjes, games,… en dat allemaal in een interface die is aangepast aan mensen die niet goed kunnen lezen of schijven of motorisch en mentaal beperkt zijn. alles kan worden uitgelezen. De grootste nieuwigheid is een editor die geschreven tekst omzet in pictogrammen. Het algoritme werd ontwikkeld door KULeuven. Sinds enkele jaren wordt Wai Not verder ontwikkeld en gehost door het Departement Onderwijs en Vorming.

 

7/ Earfy

Communicatie tussen slechthorenden en doven enerzijds en horenden anderzijs, verloopt vaak moeilijk. Afhankelijkheid van schrijftolken en gebarentolken is niet erg handig. Eenvoudigweg een smartphone of tablet met een ondertitelings-app op tafel leggen zou veel gemakkelijker zijn. Niet meer van te voren boeken, geen derde persoon aan tafel en veel lagere kosten. De Earfy App betekent onafhankelijk communiceren voor personen met een gehoorbeperking. Met deze  spraak naar tekst editor in app-vorm voor doven en slechthorenden kan er in real time ondertiteld worden. M.a.w. je spreekt tegen de applicatie die ze onmiddellijk omzet in geschreven tekst. Gebruikers kunnen meelezen zodat je jezelf kan corrigeren. Bv.  nuttig voor personen die geen gebarentaal kennen.

8/ ook en traditie op de Modemdag zijn allerhande switches. Emego is een nieuw type switch die per spier  en zeer kleine bewegingen kan detecteren. Bovendien kan ze bewegingen uitfilteren. Zo kunnen bv mensen met spasmen toch de switch gebruiken. De switch kan vastgemaakt worden aan de spieren die het best werken. Werkt via bluetooth en is superlicht.

9/ Nog een update was het Clevy toetstenbord in draadloze (= bluetooth) versie. Het Clevy Keyboard is een aantrekkelijk vormgegeven toetsenbord, speciaal ontwikkeld om jonge kinderen te ondersteunen bij het aanleren van schrijf- en toetsenbordvaardigheden.  Clevy is een evergreen onder de aangepaste toetsenborden. Clevy met Bluetooth is bovendien combineerbaar met tablet voor leerlingen met cognitieve of visuele beperkingen.


De toetsen van het Clevy Keyboard zijn  vier keer groter dan de toetsen van een regulier toetsenbord. Hierdoor wordt het indrukken van de juiste toets erg vereenvoudigd voor mensen met een tijdelijke of blijvende motorische beperking. Omdat de letters op de toetsen vergroot zijn weergegeven is de leesbaarheid goed, ook voor mensen met verminderd zicht.   Er is verder ook een speciale overlay beschikbaar waardoor slechts één toets per keer kan worden ingedrukt en is het mogelijk om de hand op het toetsenbord te laten rusten zonder de toetsen aan te slaan.

 

10/ Gewoon Mediawijs

Op de beurs tenslotte leerde ik het interessante project “Gewoon Mediawijzer” kennen. Een project rond mediavorming van mensen met mentale beperkingen. Mediawijs zijn is onderdeel van een groter geheel: een algehele houding van waaruit je kritisch en actief de mediawereld van vandaag tot je neemt. Naast de kennis, vaardigheden en mentaliteit die je daarvoor nodig hebt, speelt het gesprek dat je hier met elkaar over hebt een grote rol.

“Gewoon mediawijzer”  is een methodiek om de dialoog tussen leraren en leerlingen buitengewoon onderwijs te faciliteren. Er is een leerlijn en een set van 25 gesprekskaarten om stapsgewijs te vragen naar ervaringen met en ideeën over wat jongeren (online) meemaken. Door in het kader van het gespreksonderwerp gerichte vragen te stellen stimuleer je jongeren zoveel mogelijk te vertellen, maar zet je ook aan tot nadenken: over waar ze blij van worden, tegen aanlopen en over hun eigen (online) verantwoordelijkheid.

Radicalisering, extremisme en de media centraal op Media & Learning 2016

Op deze gitzwarte dag een kort verslag over de Media & Learning Conferentie. Deze vond plaats van 9 – 11 maart 2016 het Departement Onderwijs. Deze conferentie brengt beleidsmakers, onderzoekers, praktijkmensen en partners ui de media en de media-industrie samen rond actuele thema’s.

Eerlijk, ik was van plan een ander soort verslag te maken omdat er heel wat interessante mediatopics de revue zijn gepasseerd: media-competentiemodellen, videotoepassingen, VR-tools, filmeducatie en beeldgeletterdheid enz. enz.

M&L2 Maar na wat er vandaag in Brussel is gebeurd haal ik er enkel het thema “media en radicalisering” uit. Omdat de discussies, de tools en de resultaten van wat we tijdens M&L hebben geleerd, misschien een kleine bijdrage kunnen leveren om het extremisme waar we vandaag de trieste uitwas van zien te bekampen. Rode draad doorheen deze editie was dus het thema media en radicalisering. Er waren doorlopend workshops, screenings en debatten over radicalisering en hoe onderwijs hierop kan inspelen door te werken aan mediageletterdheid.

Tijdens een pre-conference workshop op 9 maart ging de Amerikaanse experte Prof. Renee Hobbs dieper in op de werking van via propaganda. Zij reikte tools aan om propaganda bespreekbaar te maken, te deconstrueren en hierrond een klaswerking op te zetten. Interessant aan haar programma Mind Over Media is dat ze focust op het herkennen, analyseren en deconstrueren van de mechanismen achter hedendaagse propaganda, eerder dan een moreel oordeel te vellen op de boodschap die getoond wordt.

Screenings waren er o.a. van de Belgische documentaireMijn Jihad”  en het materiaal dat daarrond voor scholen is ontwikkeld. Maar ook het praktijkvoorbeeld van het Xaveriuscollege uit Borgerhout waar het Palestijns-Israelische conflict wordt benaderd vanuit lokale geschiedenisboeken. Ook het schoolbeleid m.b.t. sociale media en hoe je jongeren daar op een verantwoorde manier mee aan de slag kan laten gaan kwam uitvoerig aan bod. Tijdens een van de debatten met o.a. het UNAOC, RAN, De Europese Commissie en de Raad van Europa werd de vraag behandeld hoe strijd tegen radicalisering kan omgedraaid worden naar een meer positieve en actieve benadering van actief burgerschap.

 

M&L5
Het slotdebat met o.a. Renee Hobbs, Rudi Vranckx, Karin Heremans en Moad El Boudaati dat je hier kan herbekijken ging dan waar over kaders en strategieën waarover scholen beschikken om radicalisering te bestrijden.

Meer informatie, en ook alle presentaties enz. zijn hier te vinden: http://media-and-learning.eu/programme/

ICT en digitale media in het onderwijs: wat zeggen de beleidsnota’s?

Dat er (serieus) moet bespaard worden wisten we al. Toch hebben de Vlaamse beleidsnota’s van Onderwijs, Media, Cultuur, Inburgering en Armoede ook aandacht voor de verdere digitalisering van het onderwijs. Wat opvalt is een continuering van voorgaand beleid met aandacht voor digitale leermiddelen en een duidelijke focus op digitale geletterdheid. Als we op de beleidsnota’s afgaan moeten we niet echt grootschalige nieuwe projecten verwachten. Dat heeft uiteraard met de krappe budgetten te maken. Een beleidsnota is weliswaar een belangrijke indicatie voor het nieuwe beleid, de ervaring leert echter dat veel beleid en cours de route vorm krijgt. Zo vermeld de beleidsnota Onderwijs zo goed als niets over curriculumhervorming, terwijl die er – in het kader van de hervorming Secundair Onderwijs – wel zit aan te komen. Zo’n curriculumhervorming zou voor allerhande zogenaamde 21e eeuwse vaardigheden (waaronder digitale geletterdheid, programmeren, mediawijsheid,…) wel eens heel belangrijk kunnen zijn. Maar het blijft dus nog wachten op meer concrete beleidsintenties op dat vlak. Hierna een overzicht van wat al wél al in de beleidsnota’s staat.

media_xll_7243779

 

 

 

 

 

Infrastructuur

Minister van Onderwijs Crevits wil ter vervanging van de huidige aflopende regeling voor internetconnectiviteit (Telenet-SchoolNet) een nieuwe raamovereenkomst onderhandelen rond breedband internet voor scholen.
Opleiding

Omwille van de besparingen werden de middelen voor ICT-nascholing via de vzw SNPB geschrapt en herbestemd. Wel wil de minister inzetten op Massive Open Online Courses (MOOCs) als e-learning methodiek en als nascholingskanaal voor leraren.

 

e-safety
eSafety-Logo_RGBCentraal in het beleid staat het eSafety Label project, dat na twee jaar als pilot klaar is om breed uitgerold te worden. Dit project beoogt een geïntegreerde aanpak van veilig ICT-gebruik via een schoolbrede aanpak waarbij op drie terreinen wordt gewerkt:

  • Schoolbeleid: Acceptable Use Policy, rol van ICT-coördinatoren, beleid inzake gsm-gebruik, social media beleid, …
  • Praktijk: mate waarin veilig ICT-gebruik aan bod komt in de lessen, mate waarin ouders betrokken/geïnformeerd worden, nascholing,…
  • Infrastructuur: firewall, back-up, paswoordenbeleid,…

 

Onderzoek

In 2016 is een evaluatie van het Plan Geletterdheid voorzien, dit met het oog op de verdere uitbouw van een structureel geletterdheidsbeleid in de periode 2016-2020. En om het ICT-beleid in het Vlaamse Onderwijs te monitoren en te evalueren voorziet minister Crevits een nieuwe afname van de ICT-monitor in 2017.

 

Digitale leermiddelen

De Beleidsnota Cultuur (minister Sven Gatz) meldt dat zowel het gamefonds als het Vlaams Instituut voor Archivering van Audiovisueel materiaal (VIAA) nog voorwerp zijn van evaluaties. Van beide organisaties loopt de beheersovereenkomst weldra ten einde. We gaan ervan uit dat deze nog niet zolang geleden opgestarte projecten verlengd zullen worden. Het VIAA dat o.a . het VRT-archief openstelt voor scholen levert immers schitterend werk. Een kleine 300 leraren testen momenteel hun educatief platform Testbeeld uit. Minister Crevits kondigt in haar eigen Beleidsnota trouwens aan dat ze de educatieve werking van het VIAA actief wil steunen.

Minister Crevits kondigt ook de uitbouw van een uniek toegangsportaal voor open leermiddelen aan, wellicht in de vorm van een single sign-on infrastructuur voor diverse leermiddelenverstrekkers zoals VIAA, Klascement, Knooppunt etc.

 

Mediageletterdheid

Om gelijke tred te houden met de snelle digitalisering en verdere mediatisering van de samenleving moet er de volgende jaren nog meer aan mediawijsheid worden gewerkt. Om deze reden krijgt het Kenniscentrum Mediawijsheid (www.mediawijs.be) meer verantwoordelijkheid. Voogdijminister Gatz wil dit Kenniscentrum uitbouwen tot hét referentiepunt voor mediawijsheid in Vlaanderen. Het Kenniscentrum Mediawijsheid zal nieuwe acties en initiatieven ondernemen, actuele trends opvolgen en specifieke doelgroepen bereiken. En dit in overleg met o.a. het beleidsdomein onderwijs.

Het leesbevorderingsproject ‘Kranten in de Klas’ blijft bestaan maar wordt grondig aangepast. Van een passieve kennismaking met gedrukte kranten moet het project evolueren naar een actieve consultatie van digitale nieuwssites, participatie aan discussiegroepen ed. De komende legislatuur wil bevoegd minister Sven Gatz dit project nog meer afstemmen op de technologische evoluties binnen het medialandschap.

 

Digitale kloof

In de beleidsnota’s ‘Inburgering’ en ‘Armoedebestrijding’ vinden we tenslotte enkele passages terug over de bestrijding van de digitale kloof. Al zijn die minder concreet uitgewerkt. Binnen de inburgeringstrajecten wil de bevoegde minister Liesbeth Homans extra aandacht voor het werken aan geletterdheid in zijn ruime betekenis, waaronder digitale geletterdheid. Op die manier wil ze de Nederlandse taalverwerving extra ondersteunen en de digitale kloof verminderen. Ambitieus is de wil om bij inburgeringstrajecten gebruik te maken van ‘e-learning’ of ‘blended learning’ teneinde de combinatie van inburgering met werk, kinderopvang, opleiding, verblijf in het buitenland, etc. mogelijk en makkelijker te maken.

Studiedag Mediawijsheid in scholen en bibliotheken

debibopschoolHet Departement Onderwijs en Vorming en Bibnet nodigen leerkrachten secundair onderwijs en bibliotheekmedewerkers uit om te ontdekken hoe ze samen kunnen werken aan mediawijze jongeren. Deze studiedag vindt plaats op 24 mei vanaf 10 uur in het Ellipsgebouw in Brussel. Hij is bovendien gratis, maar het aantal deelnemers is wel beperkt.

In de voormiddag kijken we hoe het staat met mediawijsheid in onze scholen en de bibliotheken. Het veld is volop in beweging, maar er is nog werk aan de winkel: zowel voor scholen als bibliotheken blijven er belangrijke uitdagingen.  We tonen hoe scholen en bibliotheken, elk vanuit hun eigenheid, optimaal mediawijsheid bij jongeren kunnen bevorderen. Waar liggen hun unieke sterktes en waar kunnen ze elkaar versterken? Liggen er kansen in een goede samenwerking?

In de namiddag worden concrete voorstellen en aanbevelingen voorgelegd aan de deelnemers van de studiedag. De deelnemers gaan met elkaar in interactie om samen tot concrete en gedragen aanbevelingen te komen.

Programma, praktische informatie en meer info: http://www.bibnet.be/portaal/Bibnet/Lokale_Ondersteuning/Mediawijsheid

 

Conceptnota mediawijsheid

Mediawijsheid is een thema dat raakt aan diverse aspecten van de beleidsvoering zoals media, innovatie, jeugd, onderwijs, cultuur, welzijn en armoedebestrijding. Daarom beslisten  de Ministers Smet en Lieten voor een gezamenlijk beleidsplan Mediawijsheid. De nota heeft dan ook vooral aandacht voor het snijvlak mediabeleid en onderwijsbeleid, maar is tegelijk een uitnodiging naar een verbreding van de samenwerking en beleidsmatige aanpak. De nota werd op 4 mei door de Vlaamse Regering goedgekeurd.

In de conceptnota vind je in de eerste plaats de overheidsvisie op de omgang met media en onze verwachtingen ten aanzien van de verschillende actoren op dit vlak. Verder willen we in deze nota toelichten wat de krachtlijnen zijn van het mediawijsheidsbeleid. We hechten daarbij vooral belang aan vier zaken: het stroomlijnen en op elkaar afstemmen van het mediawijsheidsbeleid, de competentieontwikkeling, de aandacht voor gelijke kansen vanuit een e-inclusieve benadering en het creëren van een veilige en verantwoorde media-omgeving. Tenslotte biedt deze nota een antwoord op de vraag welke concrete acties en maatregelen wij reeds uitvoeren, maar ook op de vraag welke initiatieven we in de nabije toekomst willen nemen om de mediacompetenties van alle Vlamingen te verbeteren.

 

Aankondiging studiedag “Mediageletterdheid in een digitale wereld”

De Studiedienst van de Vlaamse Regering nodigt u uit voor de studiedag “Mediageletterdheid in een digitale wereld”. Die studiedag vindt plaats op 30 september 2011 in de voormiddag in Brussel. Tijdens de studiedag en in het gelijknamige boek presenteren medewerkers van de Studiedienst en onderzoekers van verschillende Vlaamse universiteiten onderzoeksresultaten over mediabezit en –gebruik, over de digitale kloof en over de gevolgen ervan. De data komen van de jaarlijkse survey naar waarden, houdingen en gedragingen (SCV-survey) die in 2010 en in enkele voorgaande jaren een speciale module rond media en ICT bevatte.

Meer informatie vindt op de  webpagina, waar u ook kan inschrijven:

http://www4.vlaanderen.be/dar/svr/Pages/2011-08-19-studiedag-media.aspx