Digital Game Based Learning: lessen van een Europees studiebezoek

Het lidmaatschap van de EU werkgroep DELTA Digital Education: Learning, Teaching and Assessment bracht me begin januari in Luxemburg voor een kort studiebezoek over digital game based learning. Het bezoek was een mix van lezingen, schoolbezoeken en landenpresentaties. Enkele vaststellingen:

1/ Er is een veelheid van tools voorhanden waarin allerhande spelvormen worden gehanteerd om leerdoelen te bereiken.

 

 

 

  • Serious games, die speciaal met leerdoelen zijn gemaakt, maar vaak heel wat minder toeters en bellen hebben dan entertainment games
  • Commercial of the Shelf Games (COTS): entertainment games die je voor educatieve doelen inzet
  • Virtual Reality en Augmented Reality Applicaties en simulaties

Soms gingen de discussies nogal sterk pro of contra serious games dan wel entertainment games. Eén van de keynote sprekers vond dat serious games geen echte games waren en dat je ze bijgevolg niet als game moet profileren omdat kinderen die echte games gewend zijn ze dan niet meer aantrekkelijk zouden vinden. Mijn conclusie is evenwel dat serious games soms uiterst geschikt zijn om bepaalde vaardigheden of kennis bij te brengen en dat alle verschillende tools hun plaats kunnen hebben in het onderwijs.

2/ Een game op zich is een tool als een ander. Het effect hangt af van hoe de leerkracht het game inzet, welke context hijof zij dit aanbiedt en welke plaats het krijgt in het didactisch proces. Door enkel en alleen een game aan te bieden zullen de leerlingen hoogstwaarschijnlijk niet veel bijleren. De rol van de leraar blijft dus cruciaal. Het voorbereidende werk voor leraren is bij games misschien nog wel groter dan bij andere leermiddelen.

3/ Zijn de randvoorwaarden vervuld? Wie games wil inzetten in de klas moet heel wat voorwaarden vervullen: de infrastructuur moet voorhanden zijn, je moet een game kiezen dat past voor je leerdoelen, je met het game zelf kennen, een didactisch kader aanbieden, vorderingen van leerlingen volgen enz.

4/ Daar staat tegenover dat games een zeer krachtig medium kunnen zijn voor leerlingen. Het grote voordeel is dat er reeds uitstekende games bestaan voor werkelijk alle aspecten van het curriculum, voor alle vakken en over alle mogelijke vakoverschrijdende thema’s. Een greep uit de games die de revue passeerden in Luxemburg:

  • Een Virtual Reality module chemie waar je in de moleculen van dialect en grafiet duikt
  • eConfidence: games voor mediawijsheid en cyberpesten
  • FinTech: games voor financiële diensten en financiële geletterdheid
  • Monument valley voor wiskunde
  • The Walking Dead game voor het werken rond ethische dilemma’s
  • CodeCombat om te leren programeren in Java en Python
  • Minecraft voor geschiedenis
  • Keep talking en nobody explodes voor samenwerken
  • Assassins Creed origins voor geschiedenis (Egypte)
  • Rage: applied games voor trainen van ICT-vaardigheden
  • Envisage: Virtual Labs voor wetenschappen

De mogelijkheden zijn werkelijk onuitputtelijk. Zelf vermelde ik in mijn landenpresentatie Kweetet, Lezergame, Vikid en Ava en Trix als voorbeelden van Vlaamse onderwijsgames.

 

 

 

 

5/ Game opleidingen zoals bij ons DAE zijn cruciaal voor de sector. Wij bezochten in Luxemburg 2 campussen (congrégation en Limpertsberg) die een tweejarige opleiding aanbieden in gamedevelopement, IT, animatie en andere domeinen. Deze tweejarige opleiding lijkt wat op onze HBO-opleiding en zorgt voor instroom van technisch gekwalificeerd personeel in sectoren zoals IT en de game-industrie, die zich in Luxemburg nog aan het ontwikkelen is.

 

 

 

 

 

 

6/ Tijdens de landenpresentaties viel me op hoe divers de aanpak in verschillende landen is, maar ook dat er heel veel initiatief is om game based learning te promoten en te introduceren in scholen. Vooral Frankrijk lijkt al erg ver te staan. Hun portaalsite is een waardevolle inspiratiebron en kennelijk maakt het ministerie er zelf games i.sm. leraren en gamedevelopers. Noorwegen trekt dan weer volop de kaart van COTS games en focust minder op serious games. Het immer sympathieke Noord- Ierland presenteerde een project waarin Microsofts populaire game Minecraft wordt uitgerold in Noord-Ierse basisscholen. Ikzelf gaf een overzicht van het nieuwe game actieplan en lichtte de rol van het Gamefonds, het Kenniscentrum Mediawijs (Games in de klas portal), Flega en Digital Arts en Entertainment toe.

 

 

Games, meer dan spelen

Tijdens een event op 4-5 september in het Europees Parlement organsiseerde ISFE, de belangenvereniging van de gamesector, een reeks demo’s over innovaties binnen de gamesector. Ik kreeg er de kans om een zestal games uit te proberen. De rondleiding die ik er kreeg toonde in elk geval overtuigend aan dat de mogelijkheden van games voor onderwijs, erfgoed, gezondheidszorg,… onuitputtelijk zijn.

Neem nu Assassin’s Creed Origins (voor spelconsole en PC). Assassin’s Creed is een succesvolle serie adventure games die al eerder opvielen door hun realistische en superbe designs. Voor de Origin spin off hebben ze de gameplay waar je je al vechtend in de wereld moet begeven volledig verwijderd. Het design van de online omgeving (het ptolemaïsche Egypte) is hyperrealistisch en verrijkt met informatie. Je loopt als speler echt in het Egypte van toen en kan er de sfinx, pyramiden, Memphis, Alexandrië en tientallen (!) andere sites verkennen. Je kan er vrij in rond lopen of specifieke tours volgen. Je kan je een avatar aanmeten uit de Egyptische tijd. Aanschouwelijker dan dit gaat geschiedenis niet meer worden en er is geen handboek dat hier kan aan tippen.

Van een heel andere orde is “Nintendo Labo”, dat met succes een link legt tussen de maker-beweging en games. De technologie die gebruikt wordt is de Nintendo Switch. Labo is een set van kartonnen tools die je bij aanvang zelf in elkaar moet zetten: een vislijnachtige katrol, een piano, een huis, een robot, een wagen, enz Door de switch in de kartonnen tools  te zetten kan je vervolgens eenvoudige programmeeroefeningen maken, je wagen laten rijden, piano spelen, enz. je kan het geheel bovendien verrijken met eenvoudige bijgeleverde elektromagnetische sensoren.

“I, Hope” is een game voor kinderen met kanker. Hope is het karakter dat tegen het kwade (kanker) ten strijde trekt en daar op 5 werelden de wapens voor vindt zoals kennis, doorzettingsvermogen, hoop, … het game is bedoeld voor kinderen die opgenomen zijn in het ziekenhuis en is erop gericht  om hun welbevinden te verhogen. Het game werd hier getoond als voorbeeld van een zorg-game.    Er zijn veel toepassingsmogelijkheden voor serious gaming in gezondheidszorg en welzijn: als onderdeel van therapie, als motivatie om therapie of oefeningen vol te blijven houden, om specifieke kennis of vaardigheden bij te brengen, in functie van aanpak van pesten of zelfs bij pijnbestrijding en suicidepreventie…

11-11 : Memories Retold” is een game dat zich afspeelt tijdens WOI en. Opvallend zijn de geschilderde graphics;  een bewuste keuze omdat een al te realistische setting te vermijden. Het game is gericht op empathie en betrokkenheid en bevat een heleboel morele dilemma’s. Je speelt in de rol van een Duitse geniesoldaat of een Canadese oorlogsfotograaf. Zo wordt bewust vermeden dat de speler zelf zou moeten vechten. De klemtoon ligt meer op de morele keuzes die de speler maakt. Hoewel dit game niet met leerdoelen is gemaakt, leent het zich toch om educatief gebruikt te worden, bv. in het kader van herinneringseducatie.

Tenslotte werden ook een aantal game omgevingen gedemonstreerd die werken met Virtual en Augmented reality. Ik was vooral benieuwd naar de Hololens van Microsoft. HoloLens bestaat uit twee ringen – een buitenste dikkere plastic ring en een binnenste, dunnere ring die je om je hoofd wikkelt. De hoofdband weegt meer dan een halve kilo. De headset bevat holografische lenzen en een dieptecamera samen met luidsprekers boven de oren. Er is bovendien een groot aantal sensoren ingebouwd in de headset met een omgevingslichtsensor en niet slechts een of twee maar vier camera’s voor omgevingsdetectie die volledig synchroon werken met dieptewaarnemingscamera. De ervaring die Hololens biedt is dan ook een stuk beter dan de meeste andere VR applicaties  die ik al heb geprobeerd. Door de ingebouwde camera’s en sensoren wordt een uitgebreide en ingewikkelde kalibratie vermeden, een groot voordeel. Hololens laat zien wat mogelijk is met VR en AR maar daar hangt vooralsnog een té groot prijskaartje aan vast. Het blijft ook nog wachten op de educatieve toepassingen en goeie content.

Er beweegt wat in gameland

De gamesector is booming business. Games zijn stilaan de topper aan het worden in de entertainmentindustrie. Er gaat veel geld in om en de sector kan concurreren met Cinema en TV. Games zijn volwaardige cultuurdragers geworden en ook in Vlaanderen gebeurt er heel wat. Met de DAE in Kortrijk als beste game-opleiding ter wereld als driving force stromen er jaarlijks heel wat goedopgeleide game developers  naar de arbeidsmarkt. Die bestaat in Vlaanderen uit enkele grote studio’s en veel kleintjes. De Vlaamse regering keurde in juli een gameactieplan goed dat de sector een flinke duw in de rug moet geven. Zo wordt het budget voor het VAF gamefonds verdubbeld, is er een game coördinator aangetrokken, wordt ingezet op promotiesteun, op het beter bekend maken van educatieve games in onderwijs en op het versterken van opleiding en vorming, bv op vlak van ondernemerschap en scenario schrijven.  De volledige tekst van het actieplan vind je hier.

#gamesforce4good

Re:Pest geïntegreerd programma tegen pesten op school

banner

De preventie van pestgedrag, zelfdoding en psychische problemen staan hoog op de maatschappelijke agenda. Het voorbije jaar zijn we er meermaals mee geconfronteerd en al te veel leerlingen krijgen er  tijdens hun opleiding mee te maken. Het welbevinden van leerlingen op school is dan ook een van de speerpunten van het onderwijsbeleid.

Daarom lanceert het Departement Onderwijs het geïntegreerde programma Re:Pest. Dit lessenpakket wil een bijdrage leveren aan het voorkomen van pestgedrag op school en aan het verhogen van het welbevinden in de klas. Het lessenpakket richt zich op de eerste en de tweede graad van het secundair onderwijs.

 Re:Pest is een educatief project tegen pesten dat bestaat uit verschillende onderdelen en dat gericht is op leerlingen uit de eerste en de tweede graad van het secundair onderwijs. Het creëert een toegevoegde waarde bij al genomen maatregelen ter bestrijding van pestgedrag. Re:Pest bestaat uit volgende  onderdelen:

  • De handleiding is een hulpmiddel voor schoolpersoneel dat samen met leerlingen werkt aan een veilige leeromgeving. Het biedt naast achtergrondinformatie over pesten ook een uitgewerkt lessenpakket aan van vier lesuren. In dit lessenpakket worden verschillende werkvormen toegelicht zoals de game, onderwijsleergesprekken, rollenspelen, stellingenspel,…
  • De vorming voor leerkrachten bereidt leerkrachten voor om van start te gaan met het lessenpakket. De filosofie van waaruit vertrokken wordt in het Re:Pest verhaal wordt verduidelijkt.
  • De website, www.howest.be/repest, is bij de lessenreeks een omvangrijke bron van aanvullende informatie zoals voorbeelden, filmpjes, oefeningen, wetenschappelijk onderzoek en actuele berichtgeving.
  • Een gids voor ouders bevat informatie over de problematiek van het pesten. Het geeft tips aan ouders van kinderen die geconfronteerd worden met pestgedrag. Deze gids wordt ter beschikking gesteld van de scholen die intekenen op Re:Pest.
  •  Het educatieve 3D game Re: pest. Bijzonder aan dit lessenpakket is de game Re:Pest. Geïnspireerd door het Finse KIVA-project en dankbaar gebruik makend van de Kortrijkse antipestgame werd een serious game op punt gesteld. Leerlingen maken aan de hand van dit game op een aantrekkelijke manier kennis met situaties en  rollen die bij pestgedrag voorkomen. Een computergame maakt als dusdanig nog geen deel uit van de leermiddelen en maatregelen die binnen het bovenvermelde beleid inzake het tegengaan van antisociaal gedrag – waar cyberpesten onmiskenbaar deel van uitmaakt –  genomen werden. Echter, de Hogeschool West- Vlaanderen en Katho (Ipsoc) ontwikkelden een antipestgame in opdracht van de Stad Kortrijk. Het spel is een  simulatiegame en werd gebruikt in het kader van preventieactiviteiten van de Stad Kortrijk.

Scholen die aan de slag willen gaan met Re:Pest vinden meer informatie op www.howest.be/repest .

Oproep tot deelname aan het Netwerk van Innovatieve Scholen

In het kader van haar ICT-en digitale mediabeleid richt het Departement Onderwijs 3 nieuwe netwerken van innovatieve scholen op. Deze netwerken bestaan telkens uit minstens tien scholen die gedurende het schooljaar 2013-2014 nieuwe technologieën uitproberen en hun ervaringen uitwisselen met andere scholen uit het netwerk. Met dit initiatief wil het Departement Onderwijs voorkomen dat scholen elk op zich het warm water gaan uitvinden. Een andere doelstelling is de opgedane ervaringen, expertise en know-how te delen met het brede onderwijsveld. De scholen fungeren daarvoor als demonstratieproject en als voorbeelden van goede praktijk. Ze bundelen hun positieve en negatieve ervaringen in concrete tips en aanbevelingen en/of leermiddelen die naar het brede onderwijsveld verspreid worden, bv. via studiedagen, publicaties of peterschapsformules. 

 De drie Netwerken van Innovatieve Scholen hebben een verschillende inhoudelijke focus. De drie thema’s zijn als volgt bepaald:

  • One-to-one computing en tabletklassen of opstellingen waarbij elke leerling beschikt over een eigen ICT-toestel
  • Gaming
  • Het gebruik van GSM en smartphones in de klas

Deelnemende scholen ontvangen een beperkte financiële incentive om deel te nemen aan vergaderingen en om bepaalde concepten of technologieën uit te testen. Verder worden de scholen begeleid en ondersteund door een coördinator die samen met de scholen een jaarwerkplan opstelt en de scholen op bepaalde tijdstippen bijeenroept en seminaries organiseert. De coördinator is een expert die op basis van ervaring en expertise wordt geselecteerd door de het Departement Onderwijs & Vorming.

 De kandidaat-scholen sturen hun gemotiveerd dossier vóór 8 mei 2013 via het formulier in onderstaande link:  http://goo.gl/VPKzr

 

 

 

Competentiegroei via gaming

Oblivionoblivion3
[…] het onderzoek heeft opgeleverd wat we hoopten aan te tonen: het inzetten van games in het onderwijs levert resultaten op. Maar het betekent ook nog iets anders.

In de eerste plaats betekent het dat self reports waarschijnlijk toch niet zo’n valide en betrouwbare bron van informatie zijn als vaak wordt aangenomen. Veel onderzoek naar de effecten van gamen is echter juist daarop gebaseerd.

In de tweede plaats roept deze bevinding vragen op rond de sleutelrol van motivatie. In vrijwel al het onderzoek naar gaming in het onderwijs bleek dat gaming een positief effect had op de motivatie van leerlingen, behalve in het enige andere onderzoek in Nederland waarbij ook een quasi experimentele opzet gebruikt werd: Frequency 1550. Leerlingen in de experimentele groep leerden meer feitenkennis over geschiedenis dan leerlingen in de controlegroep, maar ze ontwikkelden geen positievere attitude t.o.v. het vak. Betekent dit dat succes van gamen in het onderwijs helemaal niet zo direct te maken heeft met een hogere motivatie? Dat het om iets anders gaat, iets dat vooral een rol speelt bij gaming?

Als dat zo is, lijkt ‘flow’ een goede kanshebber. Geen enkel ander medium heeft zozeer de potentie om je ‘naar binnen te zuigen’, je onder te dompelen in waar je mee bezig bent.

Het is aan de andere kant ook mogelijk dat de factor motivatie wel degelijk van belang is, maar dat deze pas een faciliterende rol bij leren speelt wanneer gaming daadwerkelijk deel uitmaakt van de leefwereld van de leerder.

Bron: VERHEUL, Ineke, Wim van DIJK, Effectiviteit van een COTS (commercial off the shelf) game in het MBO: Oblivion, Samenvatting eindrapportage, CLU, Universiteit Utrecht, mei 2009, p. 2. Via Kennisnet via SIG-Group (C. Verheul). [De vetjes in het citaat zijn van mij.]

Uit hun theoretisch kader distilleerden onderzoekers Ineke Verheul en Wim van Dijk een model voor leren via games. Het visualiseert heel mooi op welke punten games renderen. Het meeste onderzoek over het gebruik van educatieve games was gericht op het aanleren van een vakinhoud. (Verheul en van Dijk, Eindrapportage, p. 6) Zoals het model illustreert, focussen de Nederlandse onderzoekers op competenties: kennis, vaardigheden, attitudes. Door het spelen van Oblivion leerde de experimentele groep meer op het vlak van oriëntatie, samenwerken en Engels. Er was m.a.w. leerwinst t.o.v. de controlegroep.

Dat is bijzonder goed nieuws voor de onderwijspraktijk: gamen doet competenties groeien!

GamesmodelVerheul.450png
Leren via games, model Ineke Verheul- Wim van Dijk, Eindrapportage, 2009, p. 19. Tekst en uitleg: zie de Conclusies in het eindrapport, p. 67-74.

* Oblivion? Waar kan ik een betere recensie vinden dan bij serious games-expert Margreet van den Berg?
* Meer over Ineke Verheul … en The Doors.
* Dit heuglijke nieuws verschijnt ook in The Sausage Machine.

Een update over games op Onderwijsvanmorgen.nl (12-05-2010) n.a.v. de grootste game-expo ter wereld, de E3: wat is er nieuw op het gebied van gaming? Gerelateerd, op dezelfde site: De sociale stijlen van gamers volgens Richard Bartle.

!  Leren met plezier via games (#in): nieuws bij Wilfred Rubens op 19-05-2010!