Vlaamse Bib Web Awards

Afgelopen lente vatte ik het plan op om voor de bibliotheek-, documentatie- en informatiesector in Vlaanderen een evenement te organiseren: de Vlaamse Bib Web Awards. Een groep cursisten van de Gentse bibliotheekschool kreeg in het kader van mijn lessen de opdracht om voor 10 categorieën telkens circa 10 genomineerden te selecteren. Een combinatie van publieksstemmen (50%) en vakjury (50%) zal in elke categorie het eindresultaat bepalen. De winnaars worden op 13 december 2010 in de bloemetjes gezet tijdens een feestelijke happening in het auditorium van de school.

Ondertussen kennen de Awards een groot succes. Niet zo gigantisch als dat van de Clickx Site van het Jaar, maar toch, over heel Vlaanderen (en in Nederland) wordt erover gepraat en geschreven. De publieke stemsite werd al meer dan 10000 keer bezocht. Op de blog kwamen al 7500 geïnteresseerden naar meer informatie zoeken over de nominees, de vakjury, tussenstanden, enz. Ook op Facebook en Twitter zijn er heel wat fans.

In de categorie Voor kinderen en/of jongeren en de categorie Voor doelgroepen zitten een aantal websites- en toepassingen die ook onderwijsmensen kunnen interesseren. Verder bevinden zich onder de genomineerden ook websites en -toepassingen van hogeschool– en universiteitsbibliotheken.

Wil je stemmen voor de Vlaamse Bib Web Awards, dan kan dat nog tot en met 26 november. Kies je favoriet op de stemsite en maak kans op een van de 25 boekenbonnen.

Dingen met een grote D

Dingen, het klinkt misschien wat oneerbiedig, maar in diverse sectoren zijn Dingen met een grote D een kernbegrip geworden: 23 Dingen in bibliotheken, 23 politie Dingen, 23 Dingen voor musea, 15 Dingen voor ambtenaren.
De Dingen staan voor web 2.0 toepassingen die van belang kunnen zijn bij de dienstverlening, promotie en vernieuwing binnen een sector, bv. blogs, RSS, online kantoortoepassingen, sociale netwerken, …

Ook in het kader van onderwijs zagen – met name in Nederland – enkele interessante initiatieven het licht. Zo bouwden medewerkers van Kennisnet een wiki rond 23 Dingen, al gauw gevolgd door 23onderwijsdingen.nl, een bewerking door Rob Coers in opdracht van de Overijsselse bibliotheken. Daarna kwamen er ook nog 23 OVC dingen, gecreëerd door De Onderwijsvernieuwingscoöperatie.nl.
Bij deze online leerprogramma’s is er niet alleen aandacht voor algemene web 2.0 toepassingen zoals online foto’s delen, instant messaging, microbloggen, pod-, vod- en screencasting, maar wordt ook ingegaan op o.a. tijdlijnen, animaties, mediawijsheid, veiligheid en privacy op internet, ELO’s.
Eind 2009 volgde nog een variant voor het hoger onderwijs, 21eDingen van SURFacademy. Ook zij beperken zich niet tot de klassieke web 2.0 toepassingen, maar maken ook een eDing van stemsystemen, weblectures, repositories, referentieprogramma’s, informatievaardigheden, plagiaat, Creative Commons, enz.

Op de website van 21eDingen staat: “Een goed gevulde digitale gereedschapskist helpt de docent zijn onderwijs te optimaliseren en te innoveren.”
Inderdaad, wie kennis wil maken met de toepassingsmogelijkheden van een aantal hulpmiddelen, vindt op boven vermelde Dingen sites een schat aan achtergrondinformatie, tips en praktijkvoorbeelden.

Niet onbelangrijk: al deze cursussen zijn gepubliceerd onder Creative Commons.

Schoolbibliotheek 2.0

Op 5 november hield de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen een studiemiddag voor schoolbibliothecarissen.

Eerst stelde Dirk Desaever (Plantijnhogeschool) Cavia voor. Dit is een zelfinstructiepakket voor informatievaardigheden bestaande uit vier modules: informatiemarkt, informatie zoeken, selectie en evaluatie, informatie verwerken. Dirk Desaever noemde het een half-fabrikaat. Er werd door een werkgroep van hogeschoolbibliothecarissen twee jaar aan gewerkt, maar het is bij theorie gebleven, geen oefeningen en geen updates. Zo komt web 2.0 er niet in aan bod.
Wie geïnteresseerd is in dit product, eventueel om het aan te passen aan de eigen studieomgeving – het gaat om HTML-bestanden onder Creative Commons -, kan Dirk Desaever een mailtje sturen.

Daarna kwam Rosemie Callewaert (Vlaams Centrum Openbare Bibliotheken) de nieuwe mogelijkheden van zoeken.bibliotheek.be toelichten. In die catalogus worden digitale en niet-digitale bibliotheekcollecties in relatie gebracht met informatie op het sociale web, bv. LibraryThing voor boeken, Last.fm voor muziek, Wikipedia, Google Boeken, …
Omgekeerd laat zoeken.bibliotheek.be ook toe om informatie uit de catalogus naar het sociale web te brengen: de laatste aanwinsten in je RSS-lezer of op je persoonlijke startpagina ontvangen, interessante referenties delen naar Delicious, Facebook, MySpace, …

Tot slot sprak ik over web 2.0 in schoolbibliotheken en over Google als veelzijdig hulpje van leerling en leerkracht.

Er zijn schoolbibliothecarissen die bloggen, die wikiën, die op Netlog chatten met de leerlingen, die binnen de elektronische leeromgeving hun eigen goedgevulde stek hebben, die hun bibliotheek op de online kaart zetten via Flickr en YouTube, die de kritische schakel vormen om de huidige generatie leerlingen en leerkrachten te laten communiceren en participeren, kortom die volledig handelen naar het idee “the pupils/tutors formerly known as the audience”.

Toll-cursus

Als een van de 45 gelukkige lesgevers in de volwasseneneducatie die zich tijdig wisten in te schrijven voor de 6 modules van de Toll-cursus, “een cursus over didactische aspecten van e-leerprocessen en -applicaties”, voel ik me geroepen hierover te berichten.

Toll-cursus

De cursus is op 8 oktober gestart met een bijeenkomst in real life. Over initiatiefnemer diva vzw en Toll-net schreef ik eerder al naar aanleiding van de Toll-shops (er worden in november nieuwe workshops georganiseerd).
In de Toll-cursus wisselen we grotendeels online (via leeromgeving Moodle en Skype), in kleine groepen van 15 deelnemers, met de hulp van e-coaches, ervaringen en meningen uit over e-leren.

We zijn ondertussen anderhalve week verder. We hebben de eerste opdracht achter de rug en feedback op elkaars werkjes gegeven. Iedereen heeft een Analyse gemaakt van een (hoofdstuk uit een) cursus: doel, doelgroep, inhoud, omgeving, middelen (= de A van ADDIE).
Ik koos voor een cursus rond web 2.0 voor bibliotheken (gebaseerd op 23 Dingen).

In het e-leren-alfabet komt na de A meteen de D, dus leren we vanaf morgen over het Design of ontwerp van een e-cursus. Het tempo van de Toll-cursus ligt behoorlijk hoog, en hij vraagt dus een pragmatische aanpak, als je wil voorkomen dat de studiebelasting al te groot wordt.

Of we onze e-cursussen daadwerkelijk volgens de vijf stappen van het ADDIE-model ontwikkeld krijgen, moet nog blijken, maar de Toll-cursus zelf beantwoordt alvast aan het AIDA-model: Attention, Interest, Desire en Action. Het is intensief, maar ik kijk al met aandacht en interesse uit naar de volgende actie.

Studiedag Informatieontsluiting hic et nunc

Op woensdag 3 december vindt in Bibliotheekschool Gent een studiedag over informatieontsluiting plaats voor al wie geïnteresseerd is in het inhoudelijk toegankelijk maken en houden van informatie.

Op het programma:

Eric Sieverts
Keynote: Vinden dankzij/ondanks metadata

Clo Willaerts (Zappybaby)
Tagging op sociale netwerksites

Bart De Waele (Netlash)
Google als woordenaar van creativiteit/verbale spitstechnologie
Hoe offline woordenkunst vertalen naar een online omgeving: Humo als praktijkvoorbeeld

Rosemie Callewaert (Bibliotheek.be)
Inhoudelijke ontsluiting op zoeken.bibliotheek.be

Gert Nulens (SMIT/IBBT)
Onsluiting van multimediale content in Vlaanderen:
het BOM-Vlaanderen project

Micheline Lesaffre (IPEM/UGent)
Nieuwe mogelijkheden om met digitale muziekcollecties om te gaan

Voor €50 bent u erbij. Inschrijven kan via de webpagina
http://www.vspw.be/bibschool/stinfor.shtml

Toll-shops

Op 8 mei vonden in Denderleeuw de eerste Toll-shops plaats.
De Toll-shops worden georganiseerd door diva vzw in het kader van Toll-net, een netwerk waarbinnen informatie over e-leren en gecombineerd leren centraal staat.

De deelnemers in Denderleeuw kwamen uit alle sectoren van het volwassenenonderwijs: VDAB, CVO’s, Centra voor Basiseducatie, Syntra en organisaties uit het sociaal-cultureel vormingswerk.
Waarschijnlijk was die vermenging opgezet met de beste bedoelingen, maar als docent informatica aan een CVO had ik vooral zin om met andere CVO’ers voorbeelden en ervaringen uit te wisselen. Tenslotte gelden voor CVO’s heel specifieke richtlijnen als het over gecombineerd leren gaat.

Dat neemt niet weg dat we ginds in de voormiddag interessante gesprekken konden voeren.
Na een eerste kennismaking en nadat Leen Jacobs van diva vzw ons op een aanstekelijke manier had ingelicht over de zin en onzin van e-leren, bespraken we in een klein groepje de kansen die het biedt. Intussen kwamen we aan de hand van een door Be-ODL ontwikkelde test ook te weten wat onze eigen leerstijl is en welke e-leermiddelen daarbij passen. Ik bleek een terra cotta potje, iets tussen een aubergine (geheel zelfredzaam) en woestijnvos (liever samen leren) in.

’s Namiddags voorzag Leen Jacobs ons op even enthousiaste wijze van een inleiding in e-didactiek.
Daartoe stelde ze het ADDIE-model voor: hoe kun je een goede e-cursus maken in vijf stappen (analysis, design, development, implementation, evaluation). Eerst denken, dan doen.
Vervolgens werkten we een lespakket rond verkeerslichten uit met eXe, een programma om digitaal leermateriaal aan te maken.

Alle volgende Toll-shops zijn reeds volzet, behalve die op 5 juni in Hasselt. Ik zou zeggen, kijk niet op enige kilometers rijden of treinen, want het enthousiasme van het Toll-net team en de mogelijkheid om ginds te netwerken wegen daar zeker tegenop.

Cultuur in een netwerksamenleving

Onder de naam Under construction: cultuur in een netwerksamenleving vond op donderdag 14 en vrijdag 15 februari aan de VUB een conferentie plaats georganiseerd door Cultuurlab, de e-cultuurcel van onderzoeksgroep IBBT/SMIT en CHIPSvzw.

Op vrijdag schoof ik in de namiddag aan voor de onderzoeksresultaten in de track Jongerencultuur en ICT.
Eerst nam Hans Martens (Universiteit Antwerpen) het woord. Hij is bezig met media-educatie en bracht een analyse naar voren van de vijf werelden in INgeBEELD3, een audiovisueel vormend project met als doel het stimuleren van kritisch en creatief mediagebruik. Bij de vraag of de culturele en politieke doelstellingen van media-educatie via dit project wel bereikt worden, plaatste Hans Martens nogal wat vraagtekens.

Tim Van Lier (IBBT/SMIT) onderhield ons over Ketnet Kick, de online 3D multi-player omgeving van de VRT voor Vlaamse kinderen. Ketnet Kick geldt als een good practice van een spel dat zowel creativiteit als samenwerking stimuleert, een goed voorbeeld ook van evenwicht tussen educatie en plezier. Rest nog de vraag waar zo’n digitale speelplaats voor kinderen thuishoort, in de vrije tijd of kan het ook in de klas?

Chris Vleugels (IBBT/SMIT) stelde dat de digitale generatie niet bestaat, dat het credo van iedereen prosumer een mythe is. Hij had gedurende een periode van 10 maanden 17 jongeren gevolgd om te kijken of zij voldoen aan de hoge verwachtingen die men van de huidige generatie heeft. De 12-18 jarigen bleken slechts in geringe mate creatieve gebruikers: user-generated content beperkte zich bij het onderzochte panel tot het laden van foto’s op een sociaal netwerk en een occasioneel filmpje op YouTube. Vooral cadeaus aan elkaar leidden al eens tot creatief ICT-gebruik: fotocollages, PowerPoint-presentaties, verzameldcd’s van gedownloade nummers mét eigengemaakt hoesje.
Chris Vleugels concludeerde dat de creatieve mogelijkheden van ICT nog niet ten volle benut worden en dat daar zeker een rol voor het onderwijs in is weggelegd.

Een verslag van de volledige dag kunt u lezen bij de Commissaresse.

Wie kijkt TeacherTube?

TeacherTube, de onderwijsvariant van YouTube, is bijna een jaar online.
Een Amerikaanse leraar startte het project in maart 2007. Inmiddels biedt de website, waar leermeesters en leerlingen geheel gratis en onbeperkt educatieve videos kunnen delen en bekijken, meer dan 3000 streaming video’s aan.

TeacherTube.com beschikt over verschillende channels. Zo zijn er aparte kanalen of categorieën per onderwijsniveau (basisschool, middelbare school, universiteit), per vakgebied (wiskunde, lichamelijke opvoeding, talen) en is er ook een afzonderlijk kanaal voor bijdragen van leerlingen.

De inhoud van de video’s loopt erg uiteen: van een video over de wetten van Newton en Kepler tot een video over de basistechnieken van het basketbal.

TeacherTube is een social software site in ware 2.0 stijl: een rate & review functie, tagging, related video’s, en tal van gepersonaliseerde diensten als my profile, my favorites, my groups, my friends en my playlist.

Voor wie daarvan nog niet overtuigd is, biedt de TeacherTube Community Blog interessante links naar onderzoek dat aantoont hoe het gebruik van video positief bijdraagt aan het leerproces.

Leerkr. zkt bibmedew. / Bibmedew. zkt leerkr.

Maandag 12 en dinsdag 13 november vond de Dag van de Literatuureducatie plaats (eigenlijk twee dagen dus). Op het programma stonden workshops, panelgesprekken en (auteurs)lezingen. De ene dag lag de focus op het basisonderwijs en de andere was gericht op het secundair onderwijs, maar op allebei de dagen kon je aanschuiven bij de sessie Schoolenbibliotheek.be brengt onderwijs en bibliotheken samen. Iris Vansteelandt sprak er over de vernieuwde website School en Bibliotheek, een site met als belangrijke troef een databank van praktijkvoorbeelden, “scenario’s van activiteiten die door leerkrachten en bibliotheken werden uitgeprobeerd en goed bevonden”. Nog lang niet alles is op dit moment van de oude naar de nieuwe website overgezet, maar je vindt er alvast uitleg over een BibTrivial Pursuit en een bibliotruck met boekenelfjes.
De website biedt trouwens meer dan dat, je krijgt er ook tips voor samenwerken, artikels die kunnen dienen als denkstof en nadere informatie over het onderwijs- en bibliotheeklandschap.
Last but not least, de site mikt duidelijk op participatie. De knop “Jouw idee op de site” brengt je bij een formulier waarop je jouw idee tot samenwerking kwijt kan. Iris Vansteelandt benadrukte dat bij een klik op “Verzenden” de gegevens niet meteen online komen te staan. Het formulier belandt in de mailbox van een medewerker en die neemt dan verder contact met je op om te bekijken hoe het praktijkvoorbeeld aan de databank kan worden toegevoegd. Je hoeft het formulier dus ook niet meteen volledig in te vullen.
De presentatie was alleszins erg aanstekelijk, dus leerkrachten en bibmedewerkers, als u met elkaar een gelukkig huwelijk bent aangegaan, laat dan zeker van je horen op School en Bibliotheek.

Informatie 2007

Op 13 en 14 september vond in Gent Informatie 2007 plaats, hét ICT-congres voor de bibliotheek- en archiefsector in België. De conferentie omvatte naar goede gewoonte een beursgedeelte en een hele waaier van lezingen, productpresentaties, panelgesprekken en workshops.

Ook al is het congres in de eerste plaats op de Vlaamse informatieprofessional gericht, de bibliotheek- en onderwijswereld vertonen heel wat raakvlakken, en er viel dan ook voor onderwijsmensen voldoende interessants te zien en horen. Meer dan één spreker had het over informatievaardigheden en/of elektronische leeromgevingen. Zo sprak Liesbet Eeckhout over Integratie van informatievaardigheden in opleidingen, Chris Peeters en Daniël Duseuil over PUBELO 2005-2007, Sylvia Van Peteghem over Heldere beelden in de elektronische leeromgeving en Veerle Van Bouchaute over Beheer van muzikaal erfgoed met gebruik van de nieuwste webapplicaties. Tekst en uitleg bij die lezingen vind je op de website van organisator VVBAD (Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen).

De VVBAD zag in Informatie 2007 bovendien een uitstekende gelegenheid om te experimenteren met podcasting. Een tiental sessies werden digitaal opgenomen en op de website ter beschikking gesteld. In de context van onderwijs zijn de volgende opnames het beluisteren waard: de keynote van Peter Hinssen over Web 2.0, de lezing van Inge Van Nieuwerburgh over het Europese Open Access project DRIVER, en die van Rien Brouwers en Ellen Simons over de spilfunctie van Xplora-leercentra bij Avans Hogeschool Breda.

Off topic, maar ook te beluisteren op de podcasts-pagina van de VVBAD is de toespraak van minister Vandenbroucke op de VVBAD-studiedag over de bibliotheek als lerende organisatie (20/03/2007). Daarin licht hij zijn beleid ter ondersteuning van levenslang leren toe en heeft hij het over ‘competentie ontwikkeling als een uitdaging’. Mooie stem heeft die man.

Eelt door digitaal schoolbord

Digitaal Schoolbord

Een tijd geleden kwam iemand bij ons op school een digitaal schoolbord voorstellen, of zoals de presentator het noemde, een interactief schrijfbord.
Een nieuwe technologie oogt altijd aantrekkelijk, dus zat ik gespannen te luisteren naar de productevangelist.

“Voor de rechtermuisknop moet u met uw vinger goed blijven doordrukken op de luchtlaag van het bord. Wie veel werkt met zo’n bord, krijgt na een tijdje eelt op de vingers.”

Bij een digitaal schoolbord veroorzaakt elke aanraking van het bord met een pen of de vingers een commando dat naar een computer verzonden wordt. Die stuurt het beeld van het computerscherm door naar een beamer. Die projecteert dat beeld op het bord. Enzoverder.

“Eelt door digitaal schoolbord” verder lezen