WEB2.0 voor het onderwijs: noodzakelijk medium of leuke gadget?

Hoe kun je leerkrachten stimuleren om ICT te gebruiken in hun lessen?

Een vandaag de dag voor de hand liggend antwoord is: WEB2.0.

Zo simpel is het antwoord. Het gebruik van WEB2.0-toepassingen is immers zo eenvoudig, dat… een jongere er meteen aan de slag mee kan, zonder te beseffen wat die WEB2.0 betekent. Leerkrachten volgen de andere – voor hen zekerder weg: leer me wat dat begrip inhoudt, bewijs het didactische nut en ik pas het toe in mijn lessen. Waar zit immers het pedagogische in YouTube, enz., hoe kan ik dat programma op een didactische wijze aanwenden om het leren te bevorderen?

Als de eenvoud ervan zo duidelijk is zou moeten blijken uit het grote gebruik van WEB2.0-toepassingen in het onderwijs, tot je op zoek gaat naar het reële gebruik van deze WEB.2.0-toepassingen: hoe komt het toch dat je zo moeilijk aan voorbeelden van ‘good practice’ toekomt?
Daar waar jongeren intuïtief te werk gaan, moet een leerkracht wel eerst een gebruiksaanwijzing hebben, het liefst door een of andere instantie ‘geofficialiseerd’, want het moet wel allemaal in het leerplan en de ‘VOETen’ enz. een fundament gekregen hebben. “WEB2.0 voor het onderwijs: noodzakelijk medium of leuke gadget?” verder lezen

KlasCement.net en Oracle Education Foundation slaan de handen in elkaar

Vanaf 1 september 2007 staat vast wat elke leraar via ICT moet nastreven of bereiken in de klas. Tien eindtermen en ontwikkelingsdoelen, de eerste acht voor de leerlingen van het basisonderwijs en van het buitengewoon basisonderwijs (types ‘1’, ‘2’, ‘7’ en ‘8’) en alle tien voor de leerlingen van de eerste graad van het gewoon secundair onderwijs (A-stroom, B-stroom) en van het buitengewoon secundair onderwijs OV 3.

Het vraagt van de leraar een behoorlijke investering om creatieve en zinvolle toepassingen te bedenken. De medewerkers van KlasCement zijn al tien jaar van mening dat het wiel niet opnieuw moet worden uitgevonden. Tal van mooie voorbeelden ‘nu al bijna 4000’  – kunnen op klascement.net door meer dan 35000 leden gratis gebruikt worden. De leerobjecten die je op de site terugvindt, werden door collega’s minstens één maal in de klas getest (en goed bevonden), becommentarieerd en van een score voorzien. Toch zijn wij van mening dat het steeds beter kan. “KlasCement.net en Oracle Education Foundation slaan de handen in elkaar” verder lezen

De droom van een leerkracht…

Je kunt wel eens dagdromen, zo op de vooravond van de Dag van de Leerkracht. Echt wel een onnozele gedachte, je zou er de lerarenkamer niet mee willen binnen komen. Je zou je effenaf belachelijk maken.

Wat zou je zeggen dat ze op tv een uurtje verslag zouden uitzenden van de Dag van de leerkracht, zo eentje waarin de leerkrachten van het jaar worden genomineerd. Zo’n uitzending waarbij het hippe jonge volkje zich de kelen schor schreeuwt over hoe tof, goed, gedegen… je leerkracht wel is.

En met een bekende Vlaming die een oud-leerkracht meebrengt, hem of haar zo aanprijst, dat je het niet gelooft… met foto’s van vroeger waar je je eigen kinderen niet meer mee lastig durft te vallen.

En met de Minister van Onderwijs die dan de drie hoofdprijzen uitreikt, en op de Dag van de Leerkracht zomaar eventjes iedereen enkele honderden euro’s extra aankondigt.

Dacht ik, dat kan niet, dat is een droom.

Toevallig zapte ik donderdagavond naar een Nederlandse zender. Teleac verzorgde zo’n uitzending! Nog mooier dan ik gedroomd had. Mét de minister erbij. En veel schoon volk. En met die extra-euro’s.

Blijven dromen, dus, Vlaamse collega’s.

Hoe sterk is mijn school?

Hoe sterk is mijn schoolDankzij twee Canadezen die een tijdje geleden de ‘shut down’-dag organiseerden (één dag zonder computer), heb ik me kunnen verdiepen in het studieboek ‘Hoe sterk is mijn school?’ – ‘ Het beleidsvoerend vermogen van Vlaamse scholen’, (Uitgeverij Wolters Plantyn) van de promotoren Peter Van Petegem, Geert Devos, Paul Mahieu, Thu Dang Kim (Onderzoeksgroep Edubron) en Veronique Warmoes (Vlerick Leuven-Gent). Het is een coproductie van deze uitgeverij (Professionele informatie), met Edubron en Management School, Vlerick Leuven-Gent. Het is het resultaat van het onderzoek dat gevoerd is in opdracht van de vroegere Vlaamse minister van Onderwijs, Marleen Vanderpoorten (2000). (ISBN-10: 9030190035)
In een eerste hoofdstuk worden vanuit vroegere onderzoeksresultaten de definities van begrippen duidelijk omschreven. Wat verstaat men onder beleidsvoering, beleid, beleidsuitvoering, beleidsruimte en -benutting? Aan de hand van de typologieën van Vlaamse en Nederlandse scholen komen de auteurs tot een aantal organisatie-indicatoren van een beleidsvoerend vermogen: doelgerichte en gedeelde visie, leiderschap, openheid voor innovaties, participatie van leerkrachten in de besluitvorming, professionele samenwerking van leerkrachten, responsiviteit en reflecterend handelen. Dat dit laatste element heel belangrijk is, blijkt alvast uit de titel van het boek: ‘Hoe sterk is mijn school?’, of het stellen van de vraag als eerste aanzet tot het zelfevaluerend handelen.

…’Een professionele school hangt nauw samen met het uitwerken en ontwikkelen van een schoolvisie, responsiviteit en een reflecterend handelen en het openstaan voor vernieuwingen binnen de school.’ (p. 18) Uit onderzoek blijkt dat scholen die erin slagen een expliciete visie te ontwikkelen zonder veel interne conflicten een belangrijke stap zetten en de ontwikkeling van een coherent beleid.’ (p. 20)

“Hoe sterk is mijn school?” verder lezen

Kennis en Vaardigheden

Een ICT-collega uit Brugge start een e-mailactie en heel het onderwijs staat op zijn kop. Iedereen kan zijn zeg doen: de welles-nietesbeweringen worden lustig in het rond gestrooid. We zijn heel vaardig om uit de losse hand te beweren dat het onderwijs de mist ingaat of daarentegen de redding van het menselijke brein is… De kennismaatschappij staat aan de rand van de afgrond, als we deze collega moeten geloven. We hebben teveel vaardigheden met – ja waarmee???

Nu heeft zo’n discussie toch niet meteen met kennis van zaken te maken: op grond van eigen ‘bewijzen’ kom je niet tot een deftige discussie, maar tot gelijkhebberij. Je moet hier toch wel even je kennis bijspijkeren om tot degelijke conclusies te komen.
“Kennis en Vaardigheden” verder lezen

ICT in de scholengemeenschappen

Maandag ll. had ik het genoegen samen met Stephen Hargreaves een sessie te mogen geven op de AAL-dag aan de Plantijnhogeschool in Antwerpen over ‘ICT en scholengemeenschappen’.
De belangstelling was behoorlijk, zo’n kleine twintig ICT-coördinatoren van overal ten lande waren op het appel. We hadden op voorhand voorbereidende lectuur ter beschikking gesteld op http://klascement.net/dirk met een * voor de must-read documenten. De idee dat de ICT-co’s de tijd zouden vinden om er een aantal van te lezen getuigde van mijn kant van een ongekend optimisme – maar ja, zo steek ik nu eenmaal in elkaar. “ICT in de scholengemeenschappen” verder lezen

Frustraties

Terug van weggeweest. Long time no see.

Ik hoop binnenkort de draad weer te kunnen opnemen (zie vroegere tekst over de problemen en moeilijkheden bij ICT in het onderwijs). Alle goede bedoelingen ten spijt, ben ik er zelfs niet toe gekomen om te reageren op de commentaren van collega’s. Mijn excuses.

Ik vind het jammer dat ik niet meer kan reflecteren over de vele dingen waar ik mee bezig ben. Al die losse gedachten, indrukken en waarnemingen op een rijtje zetten: daar kwam ik niet aan toe. “Frustraties” verder lezen

Het risico op mislukken

Lees wat voorafging, van onder naar boven om het hele verhaal te volgen

Je hebt je leerlingen verwittigd dat ze naar dat lokaal moeten komen. Ze blijven maar weg. OK, misverstand, ze zaten in het andere lokaal te wachten. Geen nood, de verhuizing neemt nog eens vijf minuten in beslag. Ze komen haast uitzinnig van verwachting binnen, ze racen tussen de banken om maar de beste (= vlugste) computer te pakken te krijgen. Enfin, het is je gelukt iedereen redelijk stil te krijgen. Maar de ene leerling hoort het al niet meer, want zijn computer is al opgestart, enz, enz.

Overdrijf ik? Natuurlijk, want bij jou zal het wel niet gebeuren. Moet ik doorgaan? Sommige leerlingen raken niet op het internet – ze moeten wachten, lang wachten. Ze beginnen te zeuren. Je ziet de minuten voorbij tikken – je lesplan vertelt je dat je al oefening vier moet gemaakt hebben… je krijgt het danig op de zenuwen, en na al die jaren van ervaring, besef je dat je geduld toch opgeraakt. Wat je al lang niet meer gedaan hebt, valt ook voor jou voor de voeten: schrijf eens een opstelletje…

Is dit een karikatuur? Ik vrees van niet. De manier van lesgeven moet je helemaal herdenken in functie van de computer! Het middel ‘computer’ vraagt enorm veel van jezelf. Als alles goed gaat, kun je er de voordelen van meepikken. Als het tegenvalt, wat gebeurt – ik geef het op een blaadje – heb je er voor die dag – of week, of maand, of voor altijd – genoeg van.

Het risico op mislukken is hoe dan ook veel groter dan het gebruik van andere media. Ben je bereid dit risico te lopen, dan kun je uit die ervaring lessen leren. Het is wat men er ook over beweren, een andere vorm van lesgeven. Als je er niet van overtuigd bent dat ICT een belangrijk en onmisbaar middel is in het onderwijs, dan hoef je, dunkt me, dit risico niet te nemen.

Wat er kan misgaan…

Lees wat voorafging, van onder naar boven

M.a.w. hoe groot de inspanning ook is om up to date te blijven, toch zullen individuen en bedrijven wellicht meer kans (en geld) hebben om vooruit te lopen.

Gerard Bodifée komt me ter hulp toen hij o.m. dit schreef:

“Welke rol spelen computers in dit proces? Dezelfde rol die potlood en papier, pennenzak en boekentas, fiets en telefoon spelen. De computer is een apparaat om informatie op te zoeken, te bewaren en te bewerken. Hij doet dat met grote snelheid en bekwaamheid, en beconcurreert op die manier met glans het schoolbord. Maar net zoals het schoolbord, doet hij in wezen niets. In elk geval levert hij niets van het werk dat een leerling in de klas moet verrichten. Om een tekst te begrijpen, een redenering te volgen, een feit te onthouden, moet de leerling dezelfde inspanningen leveren die alle leerlingen alle voorgaande eeuwen al moesten leveren. De computer kan wel worden ingeschakeld om gegevens aan te voeren, op te smukken of uit te stallen, maar niet om ze zinvol te selecteren of te interpreteren. Integendeel, het ding kan hinderlijk zijn door zijn opdringerigheid, mateloosheid en, ondanks alles, machteloosheid.” (Knack) “Wat er kan misgaan…” verder lezen

2. ICT is een middel, geen doel

Lees het eerste hoofdstuk, van onder naar boven
Vooraleer mijn betoog verder te zetten, dank ik alle bloggers die reageerden.
Voor een goed begrip: ik heb het niet over ICT en informatica als vak: want dan is ICT wél een doel.

Er zijn allerlei redenen om géén ICT te gebruiken in de lessen. Leerkrachten zullen er dan ook altijd wel eentje vinden, als ze er geen zin in hebben (zie punt 1). Maar ik vind het absurd dat nu in alle vakken, en liefst voor elk lesonderdeel, er moet gezorgd worden voor een en ander ICT-gebeuren.
Ik herinner me een moment waarop de leerlingen tegen me zegden: Toch niet wéér video, meneer? Dat moment was in mijn jeugdig enthousiasme een domper op mijn vernieuwingsgeest. Bleek dat ze het uur voordien en het uur na mijn les ook nog eens video hadden. En ’s avonds thuis, zouden ze waarschijnlijk de laatste video huren van… Binnenkort is een DVD de maat voor het kijkgebeuren. Wie als school nog waagt video’s te tonen, is in de ogen van de jongeren een middeleeuwer. “2. ICT is een middel, geen doel verder lezen

Verplichte bijscholing?

Lees wat voorafging, van onder naar boven

Dat brengt me bij het punt van verplichting tot bijscholing in ICT. Vanuit de idee dat de verandering enkel lukt als het uit jezelf komt – je weet wel, het verhaal van dat paard en het water – moet ik deze idee verwerpen. Daarenboven versterk je nog de anti-gevoelens, en dat kan de bedoeling niet zijn. Ik zou zeggen: er zijn zoveel noden in een school. Laat de collega’s toch een bijscholing volgen die ‘hen ligt’. Op die manier krijg je een win-winsituatie! Bovendien: verplichting bij deze werkt contraproductief. Zie je die collega’s ICT toepassen omdat het een verplichting is? Het kan toch niet de bedoeling zijn dat elke leerkracht omwille van ICT ‘zijn ziel verkoopt’? “Verplichte bijscholing?” verder lezen

Doodsimpel!

Lees wat voorafging, van onder naar boven

Deze denkhouding is fundamenteel bij het leren. Ik kom daar trouwens later uitvoerig op terug omdat het ook belang heeft bij het formuleren van de waaromvragen rond ICT. Ik vraag me immers af: zijn alle leerkrachten bereid om op het vlak van ICT bij te leren, zich bij te scholen?

Toen onlangs uit een onderzoek bleek dat 80% van de leerkrachten bereid zijn om zich bij te scholen om het beeld meer aan bod te laten komen in het onderwijs – versus het literaire en verbale dat vanuit het verleden nog steeds in het onderwijs overvloedig tiert – was ik verbaasd over dat hoge cijfer. “Doodsimpel!” verder lezen

Hindernissen, struikelblokken en voorwaarden voor ICT in de lessen

Lees wat voorafging, van onder naar boven

1. Verandering is een deur die je van binnen opendoet.
Je moet als leerkracht in eerste instantie overtuigd zijn dat ICT een toegevoegde waarde geeft aan je lesgeven. Je mag nog zoveel techniekjes aangeleerd hebben, je mag zoveel cursussen gevolgd hebben, als je niet stellig overtuigd bent van de meerwaarde van ICT, dan had je beter een cursus breien gevolgd – wat nu echt ‘in’ is en in ieder geval een sociale meerwaarde blijkt te creëren.

Net zoals je leerlingen met veel gemak de top-dertig uit hun hoofd kennen, maar moeite hebben om tien Franse woorden te memoriseren (overdrijf ik?), net zo min zul je zonder fond alleen bij de oppervlakte blijven, en geforceerd overkomen. Onze hersenen hebben kennelijk de neiging beter te onthouden wat we met liefde en interesse en plezier leren, dan wat we geforceerd geserveerd krijgen. Soms kan een boterham gehakt me betere smaken dan een verplicht etentje op een feest van 50-jarigen bij voorbeeld, hoe gezond ook van samenstelling – en ik heb het nog niet over het aanwezige publiek. “Hindernissen, struikelblokken en voorwaarden voor ICT in de lessen” verder lezen

Vervolg Inleiding

Misschien is het beter om voor jezelf uit te maken of je genoeg realiteitszin hebt – én durf – om alles op een rijtje te zetten: waarom vind ik ICT belangrijk genoeg om er een goed deel van mijn docentenleven aan te wijden?

Een heel toevallige ontmoeting met een kennis was de directe aanleiding om me met mezelf te confronteren. Het kwam erop neer dat hij niet begreep dat ik als leerkracht Nederlands-Engels met interesse voor kunst en literatuur als ICT-coördinator door het leven kon gaan. Ik geef het toe, heel wat collega’s zijn van opleiding het wetenschappelijk, wiskundige type, en daar kon mijn gesprekspartner kennelijk wél inkomen. Maar hoe ik in godsnaam tijd en energie kon steken in een computer – dit was blijkbaar een kaakslag aan het adres van de kunst en cultuur, aan het adres van al die warmbloedige leerkrachten talen, een verraad aan het legertje fijne mensen. Vanaf dat ogenblik werd ik vermoedelijk met heel andere ogen bekeken dan voorheen. Net als bij iemand die ooit eens gedichten schreef ik zijn jeugdjaren, de rest van zijn leven moet doorgaan als ‘den dichter’, terwijl hij misschien treinconducteur of belastingsinspecteur is – om het bij clichés te houden.

Heb ik ze dan niet op een rijtje of zet ik alle argumenten eens op een rijtje waarom ik na al die jaren blijf geloven, nee, zelfs meer overtuigd ben dat ICT een noodzaak is in het onderwijs. “Vervolg Inleiding” verder lezen

De rol van ICT in het onderwijs

Titel van mijn denk-en werktekst is ‘De rol van ICT in het onderwijs’ met daarin de portaalsite KlasCement.net als gangmaker.

Titel van mijn denk-en werktekst is ‘De rol van ICT in het onderwijs’ met daarin de portaalsite KlasCement.net als gangmaker.

Als ICT-coördinator van een grote scholengemeenschap (22 scholen) en als medewerker van KlasCement.net en als leraar met een 32-jarige schoolervaring hoop ik mijn steentje te kunnen bijdragen tot méér en betere ICT in het onderwijs.

Inleiding

Waarom is het gebruik van ICT in het onderwijs belangrijk? Welke onderliggende grondgedachte noopt ons tot het gebruik van de computer in de klas? Zijn er te onderkennen pedagogische en didactische beginselen die ICT anno 2005 noodzakelijk maakt? Waarom zijn we overtuigd dat ICT niet meer weg te denken is in het onderwijs? Waarom vind ik en waarom vinden vele collega’s het een must dat leerlingen de computer gebruiken in het leerproces?

Waarom wordt al bij al zo weinig geïnvesteerd (financieel, qua mankracht) in ICT in het onderwijs? Hoe komt het dat vele collega’s het met bord en krijt nog blijven doen, het ook vaak goed doen, en angst hebben voor het gebruik van de computer? Hoe komt het dat hogere instanties vooral lippendienst bewijzen en vaak nalaten de noodzakelijke concrete maatregelen te nemen om ICT daadwerkelijk en op grote schaal te integreren in het onderwijs? “De rol van ICT in het onderwijs” verder lezen