Verslag van de Com@Modemdag 2017

Op 30/11/2017 vond opnieuw de COM@modemdag plaats, een jaarlijkse studiedag rond communicatie en ondersteunende tools voor leerlingen met beperkingen. Dit jaar kregen we weliswaar iets minder echt gloednieuwe zaken te zien maar toch een hoop duidelijke evoluties en vernieuwingen binnen bestaande tools en producten. Meer concreet merken we in de asistieve technologie de enorme impact van technologische trends zoals miniaturisering en mobiele technologie, cloud computing, sociale media, IoT, open source software en vooral de doorbraak van assistieve apps, whearables en aandacht voor universal design.

1/ Apps , apps, apps

Door de bovenvermelde trends staan traditionele robuuste hulpmiddelen zoals spraakcomputers onder druk en worden ze vervangen door apps die we op tablets en smartphones kunnen gebruiken. De trend werd vorig jaar als een discussie op de Com@modemdag al aangebracht, maar kent nu zijn grote doorbraak. Voorbeelden daarvan kregen we met name te zien in het domein van ondersteunende hulmiddelen voor blinden en slechtzienden. Klassieke hulpmiddelen zoals  kleurendetector, brailletabellen, leesloep, voorleesscanner, aangepaste smartphone met toetsen ipv touch en daisyspeler,  voor elk van deze hardware werden er apps gedemonstreerd die – zonder verlies van functionaliteit – een alternatief vormen.

2/ Ghostboy

Als een rode draad doorheen de studiedag liep het verhaal van Martin Pistorius die als kind het locked-in-syndroom beleefde. Op zijn twaalfde begon het met een geheimzinnige griep. Binnen anderhalf jaar zat hij in een rolstoel en kon hij niet meer communiceren. Hij zag en hoorde alles, maar niemand merkte het. Na elf jaar ontdekte een therapeute dat Martin wel degelijk reageerde op prikkels. In dit boek drukt hij uit hoe hij  met hoop en doorzettingsvermogen zijn moeilijkheden in het leven tracht te overwinnen. Én hoe technologie voor hem het verschil maakte tussen wel of niet interageren met de wereld rondom hem.

3/ Seeing AI

De app “seeing AI” was veruit de grootste ontdekking op deze studiedag. De app toont ons wat augmented reality kan betekenen (voor de doelgroep mensen met beperkingen). De app leest barcodes, gescande tekst, kan gezichtsherkenning aan en foto’s beschrijven. Voor slechtzienden biedt dit gigantische mogelijkheden. De voorlopig gratis app is ontwikkeld door Microsoft en helaas enkel via de Amerikaanse appstore beschikbaar.

4/ Gratis voorleessoftware

Ook ons eigen voorleessoftware programma kwam aan bod. De Vlaamse Regering keurde op 13/10/2017 een nieuw programma goed waardoor  leerlingen in basis en secundair onderwijs recht hebben om gratis voorleessoftware te gebruiken.  Er moet bij de aanmelding al een keuze gemaakt worden uit diverse softwarepakketten: Sprint, Kurzweil, Alinea en TextAid. Voor meer info zie www.leesvoor.vlaanderen

5/ Implementatiemethodiek voorleessoftware COM

Iets wat mooi aansluit bij de actie rond gratis voorleessoftware is het implementatieproject van Hogeschool Zuyd in Nederland. Hun methodiek zet in op drie fasen na oplevering van voorleessoftware: het leren werken, het effectief gebruiken en het evalueren van het gebruik van voorleessoftware.  Wie doet wat? Wie neemt voor wat verantwoordelijkheid? Welk tijdpad voorzie je? Al deze zaken komen aan bod in dit project. Zie hier voor het gratis downloaden van alle tools en heel wat extra sensibiliseringsmateriaal.

 

6/Wai Not

Mensen met een matige of diepe mentale beperking op internet? Waarom niet? Zeker wel en dat kan via het platform Wai Not. Deze leer- en speelomgeving is de ideale opstap naar internet. Wai Not biedt in een gesloten en beschermde omgeving alles wat het gewone internet aanbiedt: chat, sociaal netwerk, e-mail, filmpjes, games,… en dat allemaal in een interface die is aangepast aan mensen die niet goed kunnen lezen of schijven of motorisch en mentaal beperkt zijn. alles kan worden uitgelezen. De grootste nieuwigheid is een editor die geschreven tekst omzet in pictogrammen. Het algoritme werd ontwikkeld door KULeuven. Sinds enkele jaren wordt Wai Not verder ontwikkeld en gehost door het Departement Onderwijs en Vorming.

 

7/ Earfy

Communicatie tussen slechthorenden en doven enerzijds en horenden anderzijs, verloopt vaak moeilijk. Afhankelijkheid van schrijftolken en gebarentolken is niet erg handig. Eenvoudigweg een smartphone of tablet met een ondertitelings-app op tafel leggen zou veel gemakkelijker zijn. Niet meer van te voren boeken, geen derde persoon aan tafel en veel lagere kosten. De Earfy App betekent onafhankelijk communiceren voor personen met een gehoorbeperking. Met deze  spraak naar tekst editor in app-vorm voor doven en slechthorenden kan er in real time ondertiteld worden. M.a.w. je spreekt tegen de applicatie die ze onmiddellijk omzet in geschreven tekst. Gebruikers kunnen meelezen zodat je jezelf kan corrigeren. Bv.  nuttig voor personen die geen gebarentaal kennen.

8/ ook en traditie op de Modemdag zijn allerhande switches. Emego is een nieuw type switch die per spier  en zeer kleine bewegingen kan detecteren. Bovendien kan ze bewegingen uitfilteren. Zo kunnen bv mensen met spasmen toch de switch gebruiken. De switch kan vastgemaakt worden aan de spieren die het best werken. Werkt via bluetooth en is superlicht.

9/ Nog een update was het Clevy toetstenbord in draadloze (= bluetooth) versie. Het Clevy Keyboard is een aantrekkelijk vormgegeven toetsenbord, speciaal ontwikkeld om jonge kinderen te ondersteunen bij het aanleren van schrijf- en toetsenbordvaardigheden.  Clevy is een evergreen onder de aangepaste toetsenborden. Clevy met Bluetooth is bovendien combineerbaar met tablet voor leerlingen met cognitieve of visuele beperkingen.


De toetsen van het Clevy Keyboard zijn  vier keer groter dan de toetsen van een regulier toetsenbord. Hierdoor wordt het indrukken van de juiste toets erg vereenvoudigd voor mensen met een tijdelijke of blijvende motorische beperking. Omdat de letters op de toetsen vergroot zijn weergegeven is de leesbaarheid goed, ook voor mensen met verminderd zicht.   Er is verder ook een speciale overlay beschikbaar waardoor slechts één toets per keer kan worden ingedrukt en is het mogelijk om de hand op het toetsenbord te laten rusten zonder de toetsen aan te slaan.

 

10/ Gewoon Mediawijs

Op de beurs tenslotte leerde ik het interessante project “Gewoon Mediawijzer” kennen. Een project rond mediavorming van mensen met mentale beperkingen. Mediawijs zijn is onderdeel van een groter geheel: een algehele houding van waaruit je kritisch en actief de mediawereld van vandaag tot je neemt. Naast de kennis, vaardigheden en mentaliteit die je daarvoor nodig hebt, speelt het gesprek dat je hier met elkaar over hebt een grote rol.

“Gewoon mediawijzer”  is een methodiek om de dialoog tussen leraren en leerlingen buitengewoon onderwijs te faciliteren. Er is een leerlijn en een set van 25 gesprekskaarten om stapsgewijs te vragen naar ervaringen met en ideeën over wat jongeren (online) meemaken. Door in het kader van het gespreksonderwerp gerichte vragen te stellen stimuleer je jongeren zoveel mogelijk te vertellen, maar zet je ook aan tot nadenken: over waar ze blij van worden, tegen aanlopen en over hun eigen (online) verantwoordelijkheid.

Auteur: Jan

  • Studeerde Moraalwetenschappen te Gent.
  • Werkt sinds 1998 op het departement Onderwijs en is er verantwoordelijk voor de coördinatie van het ICT-beleid.
  • Was en is als projectverantwoordelijke betrokken bij innovatieprojecten zoals PC/KD, het nascholingsproject REN Vlaanderen, Netwerk van Innovatieve Scholen, I-line,…
  • Is afgevaardigde van de Vlaamse overheid in het European Schoolnet en in diverse werkgroepen van de Europese Commissie (o.a. eLearning Committee en de ICT working group).
  • Coördineert momenteel de sensibiliseringsactie omtrent vrije software in het onderwijs.
  • Is lid van de begeleidingscommissie voor eigentijds filosofieonderwijs van het departement Onderwijs.
  • Publiceert regelmatig voor het tijdschrift “Mores”, vakblad voor leerkrachten zedenleer en is redactielid bij “ICT en Onderwijsvernieuwing” van uitgeverij Wolters-Plantyn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *