Uit Taalschrift van 26 december 2009 geknipt … Daar is een discussie aan de gang n.a.v. een pleidooi en de leeslijst Canon 50 Nederlandse literatuur van prof. dr. Marita Mathijsen van de UvA: Niets is zo vanzelfsprekend als een verplichte literatuurlijst op school.
Mijn mening? Zoals eerder gezegd, ben ik voor het wilde kiezen van boeken op school. De literatuurdocent geeft immers de kennis door om zijn jongere lezers ’vrij’ te leren kiezen. Die kennis omvat literatuurgeschiedenis met canonvorming, literaire genres en hun structuren, hoge en lage cultuur, inwijding in de wereldliteratuur, kritiek, boekenmarketing, literatuur in de Digital Age, leescultuur met schoolse leeslijsten, boekenzoekers, landelijke leesbevorderingscampagnes toe … Misschien vergeet ik op dit moment wel belangrijke studie-items. Ik heb het over kennis van literatuur tout court, de basics, de grote context, een terminologie en een instrumentarium om literatuur beter te kunnen lezen, en ze te ‘verwerken’ in dialoog met docent, peergroep en anderen. Met de Canon 50 van Marita Mathijsen hebben we er een interessante visie en zeer waardevolle literatuurlijst bij. Wat haar standpunt betreft, en dan vnl. haar eindperspectief op economie en psychologie, daarop wil ik bij gelegenheid nog terugkomen:
[...] met een verplichte literatuurlijst bereiden we jongeren voor op een maatschappij waarin literatuur meetelt en waarin zíj niet meetellen als ze niet een reservoir aan literaire competentie meegekregen hebben. Het is een kwestie van Darwiniaans overleven: met een flinke literaire bagage staan ze sterker in het leven, zowel economisch als psychologisch.
Marita Mathijsens stelling in Taalschrift, 26-12-2009.
Gelezen? En goedgekeurd? Welke werken hebben je leven ‘versterkt’? Nieuwe schrijvers ontdekt? Toch nog even dit uitsmijtertje opgetekend uit mijn decennialange praktijkervaring van leraar Nederlands in het so … Tim, toentertijd in 4 so, reagerend tijdens een literatuurles (zijn woorden zijn in mijn geheugen gebrand):
Waarom moeten we eigenlijk al die verhalen en gedichten lezen?? Wat is daar het nut van? Ik zie het niet! Ik heb er niks aan! Mijn ouders lezen ook geen boeken. Wij hebben thuis geen boeken, en als ik dat zo zie: doen wij het slechter dan andere mensen? Zijn wij ongelukkiger?? Nee!!
Tim, 4 so, schooljaar 2004-2005, n.a.v. deelname van mijn klas aan een onderzoek van dr. Tanja Janssen (UvA) over verhalen lezen.
Crossposted in The Sausage Machine.
[...] op edublogs.be. Laat een reactie [...]
Is het niet beter dat je leerlingen meer zelf hun boeken laat kiezen dan deze middels een lijst op te leggen. Geef ze een ereader en laat ze op internet zoeken in plaats van de zoveelste stoffige boekenkast over ze uit te storten.
@ VoerVoorLezers
Bedankt! En warm welkom aan een ‘medestander’! Ook ik verdedig het vrije ‘wilde kiezen’, zoals in het artikel aangegeven met een verwijzing naar een oudere blogpost in The Sausage Machine.
Uit blijvende herhaaldelijke vragen naar leeslijsten binnen de community Nederlands van Digischool leidde ik af, dat er toch een pak leraren zijn die op zoek zijn naar zulke ‘lijsten’. Bovendien leerde de ervaring met (academische) leraren-in-opleiding in mijn klassen (stagementorschap) me het volgende: dat de laatste jaren de meeste studenten voor een (computer)linguïstische of mediagerichte vorming hadden gekozen, en dat bij de meesten de belangstelling voor en kennis van literatuur op een laag pitje stond. Die groep bijvoorbeeld ‘schreeuwde’ om literatuurlijsten (en handleiding bij literairetekstanalyse) … Vandaar mijn artikel. Trouwens, ik ontmoette ook een leraar-in-opleiding, ongeveer twee jaar geleden, voor wie ‘wiki’ een nieuw woord was … (Neen, ik wil geen stenen werpen. Wie ben ik? Wat is allemaal nieuw voor mij?!)
Wat ik niet begrijp is dat ze boeken willen laten lezen die al ‘eeuwen’ op de lijst staan. Zijn er geen goede nederlandse schirjvers die boeken schrijven die we mogen betitelen als literatuur? En de inhoud is soms toch om van te spugen! Wil men zo graag onze tieners beschermen tegen amoraliteit en dan geven we het hen notabene als verplichte literatuur. Er zijn zoveel betere schrijvers, die nog enige moraal ophouden en die iets te bieden hebben. Ik denk dat ik hiermee zeker een voorstander ben van het zgn. ‘wilde lezen’. Uit ervaring weet ik dat liefde voor een boek ontstaat door interesse. Helaas heeft dwang nog nooit geleidt tot interesse. Ook denk ik dat veel nederlanse docenten vergeten zijn hoe zij vroeger tot het lezen gekomen zijn. Dat enkele mensen kunnen bepalen wat als literatuur betiteld mag worden is toch eigenlijk van de zotte. Hoe noemen we dat ook al weer wanneer er macht van boven uitgeoefend wordt zonder inspraak? O, ja dictatuur.