Gisterenavond als voorbereiding op de ICT praktijkdag eindelijk eens wat tijd gemaakt om Second Life eens wat intensiever te bekijken. Je weet wel : Second Life is die virtuele wereld die spectaculaire groei vertoont en waar nu meer dan een half miljoen wereldburgers hun eigen online virtuele wereldje uitbouwen, virtuele diensten en producten kopen, geld verdienen en uitgeven, en zelfs popconcerten bijwonen..

Enkele onderwijsinstellingen en lesgevers beginnen zich nu ook af te vragen wat de onderwijskundige meerwaarde kan zijn van zo’n virtuele wereld… Spelend leren in virtuele werelden?
Vooral voor afstands- en online onderwijs kan dit interessant zijn, zo leren de eerste ervaringen. De ‘Second Life Education Wiki’ is alvast een goed vertrekpunt voor een aantal tips, tricks, en wat interessante locaties om eens te af te wandelen met je virtuele stapschoenen.

Een lijst met de top 20 meest interessante onderwijs-locaties in Second Life kon mij dan weer minder boeien. Ik bezocht er een aantal, maar vond lege plaatsen met weinig schwung. Tot ik tot het evidente besef kwam: laat een buitenlander op zijn eentje eens twintig lege Vlaamse schoolgebouwen bezoeken. Wat zou hij dan van ons onderwijs vinden? Ik heb dringend nood aan een gids die me toont waar de interactie te vinden is, waar de leerlingen zitten…
(Dat was overigens ook wat de Nederlandse politici ervaren hebben toen zij innovatief wilden zijn en een Second Life online praatuurtje hielden: als je er gewoon wat gaat rondlummelen, dan is de meerwaarde echt wel erg beperkt. Goed nadenken over het doel dat je wil bereiken, voor je op de kar springt…).

De Nederlandse SURF diensten publiceerden een kort rapport over onderwijskundig gebruik van Second Life. Zij maken onderscheid tussen leren over SL en leren in SL.

Leren in Second Life wordt onder andere gedaan in de cursus “Cyberone - Law in the Court of Public Opinion”. Een cursus die je kan volgen via Second Life, met virtuele (maar gelukkig ook reele) office hours. De mogelijkheden lijken hier alvast veelbelovend: afstands- of online onderwijs is afstandelijk, tenzij je voldoende communicatie en interactie inbouwt. Je kan dit doen via chatsessies, maar videoconferencing is vaak een maarwaarde. Dus waarom zou een virtuele omgeving, waar je je klasgenoten of lesgevers ook ‘virtueel face to face’ kan contacteren, een slecht idee zijn? Inspirerend, in alle geval.

Nog een initiatief waar de meerwaarde van een virtuele representatie van de werkelijkheid zichtbaar is: het visualiseren van gegevens, bijvoorbeeld het weer. Doordat je virtueel kan wandelen doorheen tornado’s, regenbuien,… krijg je een mooier en duidelijker beeld van de ruwe data, en de geografische verspreiding en evoluties. Een beetje wat Nasa World Wind ook mogelijk maakt.

Een cursus uitbouwen in Second Life wordt overigens in de toekomst wellicht eenvoudiger voor lesgevers: sommige digitale leeromgevingen bouwen reeds interfaces om automatisch je cursus te converteren naar SL… Science fiction?

Het artikel “Learning in a digital world” geeft een mooi overzicht van de stand van zaken, en vermeldt dat er al een zestigtal scholen en universiteiten zijn met virtuele ontmoetings- of leerplaatsen. Zitten er Vlaamse tussen?

Je kan echter Second Life ook gebruiken om iets van te leren.
Second Life heeft bijvoorbeeld een snelgroeiende en bloeiende economie, waar innovatieve economische problemen aan het licht komen, maar waar ook oeroude heikelpunten zichtbaar zijn. Wat vind je van een virtuele sweatshop, bijvoorbeeld? In lageloonlanden kan je veel geld verdienen door een hele zaal kinderen virtuele producten te laten maken. Bestaan er virtuele kwaliteitslabels?
Onder het motto ‘iets is pas echt als er belastingen op geheven worden‘, las ik alvast dat het Amerikaanse congres overweegt de virtuele economie te belasten. Een half miljoen echte dollars worden er per dag uitgegeven in SL - de fiscus wil daarvan zijn deel?

Innovatieve economische problemen treden er echter ook op. Ons economisch model is gebaseerd op de “schaarsheid van goederen”. Wat is de waarde van een virtuele das die je koopt voor 20 (echte) dollar, maar die dan via copy-paste één miljoen keer kan gekopieerd worden? De SL inwoners hebben alvast actie gevoerd (jawel, virtuele actie, met pamfletten, een betoging, en alles erop en eraan) tegen de ‘copybot’, en dit resulteerde in het afschaffen van kopieermogelijkheden van SL objecten.

Of wat vind je van ethische vragen als “wie is de eigenaar van een virtuele wereld”? Wat gebeurt er wanneer het bedrijf failliet gaat, en de duizenden burgers die hun volledig inkomen in SL verdienen werkloos worden? Mag dit bedrijf unilateriaal beslissen “en nu moet je betalen als je terug toegang wil tot je virtuele huis”. In alle geval, er zijn in SL virtuele misdaden dus ook virtuele vonnissen, virtuele politie, en virtuele straffen. De “Police Blotter” is de “judge judy” van SL: je kan er altijd raadplegen wie welke straffen kreeg voor wat. Mijn favoriete uitspraak daar: “User … was banned for three weeks for testing of illegal weapons in SL”. Meer (virtueel) blauw op straat?

Ook boeiende vragen: waarom bouwen mensen huizen met stoelen, bedden en tafels in Second Life? Je virtuele figuurtje (avatar) moet immers niet slapen of zitten… En waarom houden we zo vast aan de reele wereld, en ziet alles er zo echt mogelijk uit? Een goed voorbeeld: in SL kan je figuurtje vliegen, dus eigenlijk kan je ook in de hoogte bouwen, navigeren, bewegen, ontwerpen… En toch zie je dit zeer weinig gebeuren. Boeiende vraag: hoe zou een huis eruit zien als mensen kunnen vliegen?

Om terug te komen tot het begin: de foto die je daar ziet staan, is een beeld van mijn virtuele ik die een leuke plaats zocht waar veel volk was. Wat denk je dat ik terugvond: een fuif uiteraard. Met virtueel bier en virtuele danspasjes (zoals je misschien ziet ben ik een slechte virtuele danser).
En dat besluit ook een interessante studie over SL: waarom participeren mensen aan Second Life? Het meest gehoorde antwoord “for fun!“.