Eduboek: Open bron, open inhoud, open leren.

Het is makkelijk om verloren te lopen. In een wereld waar onderwijs een commerciele activiteit wordt, waar diploma’s gekocht worden, kennis ge- en verkocht, en competenties gemanaged, is het voor lesgevers niet simpel door het bos de bomen te zien bij elk thema. Iedereen heeft wel gehoord over ‘open source’, over ‘public domain’, misschien zelfs over ‘creative commons’, maar voor velen blijft het een ver-van-mijn-bed-show. Ondanks stimulerings- en informatie-acties van de overheid blijft bij velen het gevoel overheersen dat het verhaal over open bron, open inhoud en open leren een verwarrend en complex geheel is.

Het boek “Open Bron, Open Inhoud, Open Leren” brengt hierin verandering. Op een heldere, gestructureerde en mooi afgebakende manier wordt een grote variatie aan thema’s in kaart gebracht. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, zijn de thema’s herkenbaar (uit het leven gegrepen) en wordt het verhaal daardoor geloofwaardiger.
Open bron, open inhoud, open leren.

Het eerste deel schetst hiervoor het kader van vrije software: “hoe is de beweging naar open bronnen historisch gegroeid? Wat betekenen de termen en begrippen? Hoe verloopt de wereldwijde evolutie naar vrije software?” De conceptuele afbakening van de gebruikte terminologie in dit deel is een noodzaak. Op die manier wordt de reeds aangekaarte verwarring tussen termen als vrije software, open bron, open standaarden, eigendomsrechten, etc. uit de wereld geholpen door éénvoudig en duidelijk taalgebruik.

In een tweede deel behandelen de auteurs de toepassingen van ‘open inhoud’ binnen het onderwijs: “vrije toegang tot informatie, herbruikbare inhouden in het onderwijs, open cursussen en o.a. het gebruik van wiki’s in het onderwijs.” De onderwijskundige toekomst heet wiki als je de verhalen en cases van Cindy De Smet en Wouter Vandenhove onder de loep neemt.

Het derde deel gaat echt de praktijkvloer op en tracht aan de van concrete voorbeelden uit het basis-, secundair en hoger onderwijs de principes van open leren te illustreren. Tot slot sluit het boek af met twee getuigenissen van de migratie van gesloten naar open source software. Kenmerkend voor dit boek is dat de meeste artikels waar men concrete cases presenteert over het algemeen kort en krachtig opgesteld zijn en bovenal vlot lezen. Al hoewel het boek een duidelijk gestructureerde opbouw heeft kan je het gerust modulair gaan lezen in functie van eigen interesse zonder ergens de draad van het open verhaal kwijt te spelen.

Veel van de gepresenteerde thema’s knopen onmiddelijk aan bij reeds gevoerde discussies op edublogs.
vrije software in de klas
onderwijsbeleid en vrije software
digitale leermiddelen voor het secundair onderwijs
onderwijs en vrije software

Het boek is zeker geen technisch verhaal over de mogelijkheden van vrije software. Het wil de discussie op een breed vlak voeren en start van een onderwijskundige visie. Toegankelijkheid, gelijke kansen op maximale deelname, levenslang leren, constructief leren, de informatie- en kennismaatschappij, … allemaal cruciale begrippen die van meet af aan verankerd worden in de discussie over open bron, inhoud en leren wat duidelijk een meerwaarde oplevert. Het boek is ook doordrongen van de visie dat ICT een meerwaarde moet betekenen in het onderwijsproces – er wordt terecht opgemerkt dat het gebruiken van technologie in het onderwijs al lang niet meer zorgt voor intrinsieke motivatie van leerlingen of studenten.

Wat een beetje vreemd is, is het feit dat het boek zelf onder het conventionele auteursrecht gepubliceerd werd, en dit terwijl alternatieve (meer open) vormen van copyright zo gepromoot worden in het boek (bijvoorbeeld het creative commons schema) en in het verleden in Vlaanderen al gebruikt werden. De informatie over het thema die reeds beschikbaar is in Vlaanderen omtrent het thema zou men op die manier goed kunnen aanvullen:

Wikipedia en vrije software
Klascement en vrije software

Bij deze vormt het boek een interessante insteek om de discussies over ‘open bron, open inhoud, open leren’ verder online te stofferen. De synergie tussen de drie thema’s die het boek bewerkstelligt kan men in zekere zin verder zetten. Het woord ‘open’ staat hier telkens centraal en het zou jammer zijn moest deze interessante informatie opgesloten blijven in kaft van een boek. Op die manier krijgen de gepresenteerde cases extra aanknopingspunten.

In elk geval een aanrader:
Open bron, open inhoud, open leren. Hoofdredactie: Dirk Gombeir en Frederik Questier. Redactie: Dirk De Vos, Eric Verhulst, Jan De Craemer, Jean-Marie Maes, Johan Van Braak, Kurt Dossche, Mark De Quidt, Tim Hoebeek. Wolters Plantyn. ISBN 9030188480.

Maarten Cannaerts en Tom Wambeke

Auteur: Tom Wambeke

  • Licentiaat Pedagogische Wetenschappen (Onderwijskunde), Kandidaat Wijsbegeerte, Master Cultuurmanagement.
  • Begon zijn loopbaan als assistent op de dienst Onderwijsondersteuning en Studiebegeleiding onder leiding van Prof. Smeyers aan de K.U. Leuven.
  • Docent aan het Open Hoger Onderwijs van Katho Tielt.

  • Interesse in digitale didactiek, social software, kennismanagement, e-communicatie en alles wat zich in cyberspace afspeelt.

2 gedachten over “Eduboek: Open bron, open inhoud, open leren.”

  1. Op de hier in edublogs ruim besproken ELISE-studiedag, gaven Jean-Marie en ikzelf als afsluiter van onze presentatie dit boek aan als heuse leestip!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.