Wordt universiteit/hogeschool een virtueel instituut?

Wilfred Rubens verwijst in zijn blog via-via naar een bijdrage van een Nederlandse consultant – Micky Huibregtsen – over de toekomstige rol van universiteiten in de kennismaatschappij: Universiteit op weg naar virtueel instituut.
De auteur vermeldt 3 belangrijke domeinen die aan het verschuiven zijn:

  1. De locatie van de universiteit verdwijnt: de universiteit komt naar de student en niet omgekeerd. De student wordt het centrum van de activiteiten en via elektronische weg zal de universiteit naar hem/haar toekomen.
  2. De levensfase waarop de universiteit zich richt is aan het verschuiven, waarbij de nadruk meer en meer verschuift naar het leven lang leren. Meer en meer moeten universiteiten (en volgens mij ook hogescholen) een aanbod brengen voor werkstudenten, deeltijds studerenden, e.d.
  3. Universiteiten en hogescholen raken meer en nauwer betrokken (zelfs verweven) met andere actoren in de samenleving. De ivoren torens verdwijnen stilaan.


Als dit toekomstbeeld accuraat is, hoe moeten universiteiten en hogescholen zich hierop voorbereiden? Zal het echt zo’n vaart lopen? Je kan je bij elk van de drie domeinen vragen stellen, natuurlijk.

  1. Bij het eerste kan je bedenken dat dit argument misschien te sterk de individuele student vooropstelt als klant van het hoger onderwijs. Wat doe je dan met sociale aspecten van leren, of met de beleving van de student aan de universiteit/hogeschool?
  2. Bij het tweede is het inderdaad zo dat er een groeiende nood is aan levenslang leren, gebaseerd op aspecten van je werksituatie of een veranderende maatschappij, maar dat leren is vaak van secundair belang (naast werk en familie). Het lijkt me nuttig dat er altijd een periode blijft waarin studeren op de eerste plaats staat, waarbij je je gedurende een aantal jaren echt kan concentreren op een bepaald domein waarin je je echt wil verdiepen.
  3. Bij het derde kan je je de vraag stellen of het niet van groot belang is dat er ook een groep wetenschappers kan bezig zijn met vragen en thema’s die niet onmiddellijk relevant zijn voor de maatschappij, of voor andere actoren, zoals het bedrijfsleven. Hebben we niet een klein ivoren torentje nodig, waar je je af en toe mag terugtrekken en met heel wilde of onrealistische ideeën bezig zijn?

Al bij al lijkt mijn conclusie te zijn dat een universiteit of hogeschool van alles een beetje moet doen, en een gezonde mix moet vinden op de drie domeinen. Graag reacties…

Auteur: Steven

Germanist en Doctor in de beleidsinformatica Sinds april 2007 Universitair Docent bij het Onderwijstechnologisch Expertisecentrum OTEC aan de Open Universiteit Nederland in Heerlen. Voordien senior researcher bij AVNet aan de KULeuven . Werkte daar als onderzoeksverantwoordelijke met enkele internationale projecten rond e-leren, als e-coach en coördinator binnen de EliseLeren vorming 'E-leren voor docenten hoger en volwassenenonderwijs'. In 2003-2004 was hij verbonden aan de afdeling nascholing en voortgezette lerarenopleidingen van de Katholieke Hogeschool Limburg. Is actief binnen het vrije methodeonderwijs in Vlaanderen, onder andere als voorzitter van 't Schommelbootje. Onderhoudt in zijn vrije tijd ook een persoonlijke weblog, een lijst met links, en een fotoalbum

2 gedachten over “Wordt universiteit/hogeschool een virtueel instituut?”

  1. … en even terugkaatsen:

    1.”De instelling gaat naar de student”, maar dit hoeft niet individueel onderwijs te betekenen… Afstandsonderwijs is niet afstandelijk (zoals collega Tom Wambeke vaak zegt). Net zoals je in een bedrijf moet leren in groep samenwerken maar waar die groep vaak erg variabel is (externe consultants of experten, buitenlandse collega’s, academici…) ,moeten onze studenten ook leren om in meer dynamische groepen te functioneren. De “klasgroep” die een ‘regulier traject’ doorloopt is helaas (of gelukkig) voorbij :-p

    2. Good point – levenslang leren stimuleren, maar ik merk wel op dat alle acties in die richting resulteren in een langere periode van studie en niet een verkorting! BaMa resulteert in schakelprogramma’s (zalmeffect, anyone?) en gemiddelde studieduren van academische master van 5-6 jaar… Toch niet helemaal wat de bedoeling was?
    Anderzijds is het momenteel in Vlaanderen *onmogelijk* om als volwassen lerende een academisch diploma te behalen. (en open universiteit is niet het antwoord niet op deze vraag – een academisch diploma moet ingebed blijven in de context waar ze thuishoort: in onze academische instellingen)

    3. hmm… het is wel nuttig om je soms te kunnen terugtrekken, maar ik denk niet dat we schrik moeten hebben dat er momenteel te sterke banden zijn tussen onderzoek-ontwikkeling; bedrijven-onderzoekscentra…
    Het probleem in West Europa is dat we wel veel onderzoek doen, maar er niet of nauwelijks in slagen dit te valoriseren. En dit kan alleen maar als er goed genetwerkt wordt tussen onderzoeksinstellingen en bedrijven.

  2. Ik geloof vandaag niet in de verschuiving van bestaande universiteiten naar afstandsonderwijs. Dit omdat de hoofdprioriteit van universiteiten niet persé onderwijs is. Bij hogescholen wel, maar die zijn uit zichzelf al meer regionaal georienteerd.

    Wat ik wel zie gebeuren, is het (initieel) ontstaan van twee parallele circuits. Het huidige, plaatsgebonden onderwijs dat zich richt op “beroepsstudenten”, vooral 18 jarigen. Beroepsstudenten ondervinden geen netto toegevoegde waarde aan volledig afstandsonderwijs. Scholen hebben van hun kant weinig voordeel aan de schaalvergroting die afstandsonderwijs belooft – individuele contacten zijn altijd beperkt in omvang.

    Daarnaast is er vermoedelijk ruimte voor een grote, zelfs Europese, instelling die zich richt op de commercieel leefbare onderwijsonderwerpen. Dat vereist een ander type student dan de doorsnee 18 jarige. Misschien wel een levenslange leerder.

    Uiteraard kunnen beide op langere termijn naar elkaar toe groeien, want ze hebben elkaar wel iets te bieden (nieuwe studenten versus uitstraling en wetenschappelijk onderzoek).

    [wat punt 3 betreft; het is érg moeilijk om op voorhand te weten welk onderzoek maatschappelijk zeer relevant zal zijn?]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.