Onderwijsbeleid m.b.t. vrije software

Beste,

De sensibiliseringscampagne over vrije software heeft bijna 2 jaar gelopen en nadert stilaan haar einde. Bij de aanvang van het komende schooljaar publiceert het departement bij wijze van sluitstuk een set van CD-Roms met educatieve vrije software. Sensibilisering is echter maar 1 stap bij de invoering van een vernieuwing. Vandaar een korte rondvraag naar mogelijke nieuwe acties op dit terrein. Wie zich geroepen voelt kan antwoorden op de volgende vragen:

Wat zijn volgens jou op dit moment de grootste noden op vlak van oss in onderwijs?

Moet de sensibiliseringscampagne een vervolg krijgen? en zo ja in welke vorm?

Waar zouden wij als overheid mbt oss prioritair aandacht aan moeten besteden?

Wat zijn de verwachtingen tav de overheid mbt:
1/ de ontwikkeling van oss
2/ de kennis over oss
3/ het gebruik van oss
4/ het imago van oss (sensibilisering, marketing, image building,…)
5/ de dienstverleners en verdelers van oss
6/ projecten in oss gemeenschap
7/ de licentieproblematiek
8/ migratie van css naar oss
9/ technische ondersteuning (bv voorzien van backbone voor scholen die een oss elo willen gebruiken)
10/ de algemene politiek tav oss
11/ andere

Jan De Craemer

Auteur: Jan

Studeerde Moraalwetenschappen te Gent. Werkt sinds 1998 op het departement Onderwijs en is er verantwoordelijk voor de coördinatie van het ICT-beleid. Is afgevaardigde van de Vlaamse overheid in het European Schoolnet en de werkgroep DELTA van de Europese Commissie.

12 gedachten over “Onderwijsbeleid m.b.t. vrije software”

  1. Dag Jan,

    mijn bijdrage:

    1) Wat zijn volgens jou op dit moment de grootste noden op vlak van oss in onderwijs?
    Informatie: sensibilisering vandaag X 1000 zal noodzakelijk zijn + verder informeren over voordelen en nadelen van oss
    Praktisch gebruik: wat gebruik je vandaag en wat zou het alternatief kunnen zijn
    Nog verdere explicitie steun van het departement.

    2) Moet de sensibiliseringscampagne een vervolg krijgen? en zo ja in welke vorm?
    Sensibilisering via Klasse, individueel aanspreken elke leerkracht en aangepast aan type onderwijspraktijk, low entry studiedagen

    3) Waar zouden wij als overheid mbt oss prioritair aandacht aan moeten besteden?
    Het signaal tov oss vanuit het departement onderwijs bereikt volgens mij de gemiddelde leerkracht niet.
    Het signaal mag veel sterker zijn.
    Oss zou meer als legale versie van de vandaag vaak illegaal gebruikte commerciële software gepromoot moeten worden.
    Het departement zou ook duidelijk stelling moeten nemen tegen het verplicht aankopen door studenten van commerciële software als er een oss alternatief bestaat.

  2. Dag Jan,
    mijn bijdrage

    1) grootste noden
    oss bij de bron brengen, bij de mensen in de praktijk (jan met de pet): sensibiliseren en informeren
    wat bestaat er, en wat is een waardig alternatief voor commerciële software.

    2) vervolg
    ik weet het: waarschijnlijk niet financierbaar: maar een helpdesk installeren en een Touring Software Hulp oprichten (mensen voelen zich veiliger als ze weten dat ze ten allen tijde kunnen beroep doen op iemand die hen kan helpen het “gevreesde en onbekende venster dat ineens op hun scherm verschijnt” te laten verdwijnen)

    3) prioritaire aandacht
    oss blijven onder de aandacht brengen
    en de Touring Software Hulp in het leven roepen, zodat deze flexibel inzetbaar zijn om overal ter velde te gaan informeren, installeren en depaneren.

  3. 1/ de ontwikkeling van oss

    ik zou zo zeggen: laat de ontwikkeling bij de ¨communities¨ die er nu ook mee bezig zijn, hoewel enige stimulus wel kan helpen, ik kijk uit naar resultaten van dingen zoals:

    http://wiki.debian.org/SummerOfCode2006

    http://code.google.com/soc/

    2/ de kennis over oss

    De essentiele kennis om te kunnen werken met oss is niet groot. Je moet geen programmeur zijn om te kunnen surfen met een GNU computer. De productkennis daarentegen is een kwestie van reclame voeren; vooral in medialand, zijn nog oeverloos kansen om hieraan te werken, het aanschrijven van ouderverenigingen en ouders, is ook een optie die in overweging moet genomen worden, maar vooral het in de praktijk tonen, dat dingen anders en in vele gevallen beter kunnen is van belang, zo liet ik onlangs nog aan enkele mensen zien dat je perfect een computer kan opstarten, waar je dan mee kan surfen, brieven schrijven, rekenbladen kan maken, je webmail kan controleren, kan chatten (ja zelfs kan msn-nen), en nog veel meer ZONDER dat die computer een harde schijf heeft. Ik verwijs hier naar een eenvoudige GNU/Linux LIVE cd/dvd, zoals Knoppix, DamnSmallLinux of Slax.

    Wat hier ook een grote rol speelt is de wel zeer lamentabele kennis van vele computerverkopers: dikwijls kent men juist genoeg om MS windows op een computer te gooien en eindigt daar de fundamentele kennis. Mijn hobby leert mij dat zelfs rudimentaire hardware kennis dikwijls reeds een probleem is voor vele pc winkels. Verkeerd aangesloten hardware zijn meer regel dan uitzondering. De leercurve voor bijvoorbeeld GNU/Linux is een doorbijter, indien je er niet genoeg van kent, bijt je eerder vroeg dan laat in het zand.

    3/ het gebruik van oss

    Je kan uren/dagen/maanden/jaren praten, je bereikt pas een doel als de mensen die software ook echt gaan gebruiken; laat de mensen proeven, laat ze zien dat die dingen werken en doen wat ze moeten doen.

    4/ het imago van oss (sensibilisering, marketing, image building,…)

    Geld, en vooral kennis van de produkten en zijn niet te onderschatten in deze materie.

    5/ de dienstverleners en verdelers van oss

    Zolang je geen commerciele belangen hierin betrekt gaat de vlieger volgens mij niet op: heel veel mensen doen het uit ideologische overtuiging, maar wil je de zaak gaan commercialiseren, zal er over geld moeten gepraat en gehandeld worden, om het ruw te zeggen: wat ik nu in mijn vrije tijd na het werk doe, zal dan moeten betaald worden.

    6/ projecten in oss gemeenschap

    Zoals ik reeds eerder liet vallen kunnen deze projecten steeds een stimulus gebruiken, misschien in de vorm van een betaalde gepresteerde uren werk, of de ter beschikking stelling van hardware en lokalen. Ik denk hier ook aan een zeker potentieel dat zit in zaken zoals ´vrije ateliers´ en ´volkshogescholen´, waar zeker zou kunnen ingespeeld worden op een vakant publiek: maw. geef de bevolking les in OSS.

    7/ de licentieproblematiek

    Wat is GPL, wat betekent het, wat houd het in, waarom moeten de mensen belang hechten aan licenties, enz. zijn steevast zaken die serieus zouden moeten genomen worden, we weten allemaal echter dat de modale mens, ook in het onderwijs NIET wakker ligt over deze materie: css word heel veel onterecht gebruikt. Het gebruik van KEY generators en gekraakte css is heel diep ingeburgerd. Dit is een heel groot probleem.

    8/ migratie van css naar oss

    Wat de migratie betreft: wat is mijn ervaring: indien mensen leren werken met dingen zoals OpenOffice.Org, Mozilla Firefox, Navigator, Thunderbird of Mail, Gimp, Gaim en ander oss die ook werken onder het css MS windows, dan is de migratiestap een wel heel kleine stap. Ze kunnen dan even goed met die andere ´windows´ werken.

    9/ technische ondersteuning (bv voorzien van backbone voor scholen die een oss elo willen gebruiken)

    Opleiding van bestaand personeel en synergie met vrijwilligers is een ¨must¨.

    10/ de algemene politiek tav oss

    Indien de staat zelf meer gebruik gaat maken van oss, zullen de mensen misschien wel volgen, zolang er links en rechts figuren blijven zitten die deze vernieuwing met alle middelen tegenhouden, hebben we een probleem.

    11/ andere

    de bewustwording zit dikwijls in kleine dingen: direct contact met mensen. De juiste aanpak bij mensen die eens een probleem hebben met hun computer.
    Sommige sites geven de goegemeente veel FUD en gemanipuleerde informatie, er zijn sites waar goedbedoelde reacties worden gewijzigd of verwijderd en waar de schrijvers van goedbedoelde alternatieven worden weggepest (bijvoorbeeld http://oplossing.be/ .)

  4. Ik reageer enkel op punt 9 omdat dit met mijn domein in aanraking komt.
    9/ technische ondersteuning (bv voorzien van backbone voor scholen die een oss elo willen gebruiken)

    Toen we Smartschool vijf jaar geleden op de Vlaamse markt hebben gezet hebben we ons de vraag gesteld of we dit in open source formaat zou doen. Er waren drie grote redenen die nu nog steeds gelden die ons ervan weerhouden hebben.
    90% van de Vlaamse secundaire scholen hebben:
    – niet voldoende TIJD voor het beheer van een OS elo
    – niet voldoende KENNIS voor het opzetten en correct beheren van een OS elo
    – niet voldoende BUDGET voor het professioneel beheren van een OS elo

    Intussen zijn er voldoende OS elo’s ontstaan en is bewezen dat de keuze om Smartschool als professionele dienst aan te bieden de juiste keuze was. Er is geen enkele OS elo die specifiek op maat ontwikkeld wordt voor de Vlaamse scholen. Het voorzien van een OSS elo backbone lijkt me dan ook totale fictie. Er lijkt me totaal geen vraag naar dit soort oplossingen. Als je in de scholen te velde gaat luisteren zijn ze veel eerder vragende partij naar een gekleurd ICT-budget per leerling. Dit kunnen ze zelf besteden aan de noden die de school heeft. (Referentie naar Nederland: +/- 75 EUR ICT-budget per leerling.)

    Ik vind dat er niet verder gegaan mag worden dan sensibilisering. Het is niet de taak van de overheid om zelf oplossingen aan te reiken. OSS is een vorm die oorspronkelijk ontstaan is om kennis en ontwikkeling te delen. De keuze voor OSS omdat dit minder zou kosten is absoluut niet correct, dat is intussen reeds meermaals bewezen. Het is dus niet correct om OSS tegenover betalende, commerciële software te plaatsen met dit argument. (Mijn beweringen en reactie zijn gestoeld op echte feiten en situaties in Vlaanderen. Bijvoorbeeld: Waarom verhuizen er scholen van Moodle en Dokeos naar Smartschool en niet omgekeerd?) – Daarnaast: Smartschool draait volledig op OSS: Apache, MySQL, PHP, … Maar wij hebben dan ook voldoende tijd, budget en kennis om deze technologie correct te implementeren. Mochten we voor Microsoft Windows , SQL Server & ASP.NET geopteerd hebben dan zou de licentiekost voor de scholen ook hoger zijn. Op die manier komt de OSS de scholen onrechtstreeks ook ten goede.

    Misschien een tip: In plaats van een aparte OSS-catalogus te maken kan er een complete gids (OSS en commercieel) per soort applicatie ontwikkeld worden. Daarin kan je dan nog pro’s en contra’s opnemen. Misschien bijgestaan door een soort community-site waar gebruikers hun testimonials en feedback kwijtkunnen. Eventueel zelfs met een rating systeem **** 😉

  5. Ik wil toch even reageren op het bericht van Jan Schuer. Wat hij beweert klopt niet. Het is inderdaad zo dat veel scholen kiezen voor smartschool. Ik kan hier maar één reden voor bedenken en dat is dat de drempel om voor smartschool te kiezen lager is. Als je voor smartschool kiest moet je enkel de rekening betalen. Zij verzorgen de rest.

    Dat je voor een OS elo evenveel betaalt, klopt absoluut niet. Wij laten Moodle hosten door http://www.speedpacket.com voor 100 euro per jaar. Voor dat bedrag beheert speedpacket op een professionele manier onze elo.

    Het klopt dat scholen onvoldoende tijd hebben voor het beheren van een OS elo. ICT-coördinatoren hebben nooit voldoende tijd. Daarom hebben wij voor Moodle gekozen. Moesten we voor smartschool gekozen hebben, dan zou de beheerslast nog groter geweest zijn.

    Het enige probleem is dat de meeste scholen niet voldoende kennis hebben van het opzetten van een OS elo. Dit kan echter opgelost worden met één goede bijscholing. Ik durf beweren dat ik in één bijscholingssessie van 2 uur, 20 ICT-coördinatoren kan leren hoe ze Moodle moeten installeren en beheren, en hen bovendien Moodle kan laten installeren bij een zelf gekozen provider. Daarna moeten zij zich enkel nog bezig houden met het pedagogisch aspect van de OS elo.

    Er is een groot probleem met de sensibilisering van OS software. OS software heeft de financiële draagkracht niet om op dezelfde manier reclame te maken als commerciële firma’s. Ik ken bijvoorbeeld veel scholen waar de ICT-coördinator kiest voor een OS elo. Toch kiezen deze scholen voor een commercieel product. Gewoonweg omdat belanghebbende partijen zo zitten hameren op zogezegde veiligheidsproblemen dat de directie het risico niet durft te nemen.

  6. Even in het OS- ELO verhaal inspringen…
    Een Leeromgeving is een ‘mission critical’ applicatie… Als het ding uitvalt de week voor de examens, en je bent 1 jaar data (of zelfs maar 1 week data) kwijt, heb je een ernstig probleem (om maar te zwijgen van juridische problemen van studenten/leerlingen die zeggen dat ze wegens een technisch probleem niet op de ELO geraakten bvb de dag voor het examen).

    Dus: als het belangrijk is, moet het ook institutioneel gedragen worden. Dwz NIET door 1 persoon die het op zijn verloren weekenduurtjes programmeert/installeert/onderhoudt/patcht… maar wel een team. Punt.

    Dit team zie ik /niet/ op (secundaire/cvo) schoolbasis – daarvoor zijn onze instellingen te klein. Dus samenwerking is cruciaal hier. Binnen de scholengroep/associatie/consortium.

    En of het dan OS of proprietary moet zijn: er is er weinig verschil: de kost zal toch gaan naar support, opleiding, … vooral manpower en minder licentiekost. Van zowel open als gesloten ELO’s ken ik erg indrukwekkende voorbeelden.

  7. Het hangt ervan af hoe je een leeromgeving gaat gebruiken. Indien je een leeromgeving gaat gebruiken om de papierberg te verminderen, en al het cursus materiaal enkel nog digitaal gaat aanbieden, dan is de leeromgeving inderdaad ‘mission critical’.

    Het is belangrijk dat een leeromgeving institutioneel gedragen wordt, maar dat instituut is volgens mij de school. Een leeromgeving is een dynamische website. Met een leeromgeving kan een school zich profileren (bekijk onze elo op http://www.lutgardiscollege.be/elo). Indien een leeromgeving opgelegd wordt van bovenaf, dan krijg je eenheidsworst waar niemand nog volledig achter staat.

    Een leeromgeving hoef je niet zelf te hosten. Je kan dit laten hosten bij een bedrijf. Dit bedrijf zorgt voor een maximale betrouwbaarheid. Zo’n bedrijf maakt ook dagelijks backups. Ze kunnen het zich niet veroorloven dat er kostbare informatie van klanten verloren gaat. Geen enkele scholengemeenschap heeft de manpower om dit even goed te doen.

    Een leeromgeving hoef je niet zelf te programmeren. Een OS elo is een kant en klaar pakket dat gratis te gebruiken is. Een leeromgeving hoef je niet te onderhouden. Een OS elo die werkt, blijft op dezelfde manier werken. Het enige wat je best wel doet bij een OS elo, is deze regelmatig eens updaten. Maar hiervoor heb je echt geen scholengemeenschap nodig. Een OS elo hoef je niet te patchen. Dat doet een grote groep onbaatzuchtige vrijwilligers voor jou. Gewoon updaten. Dat is het enige wat je moet doen.

    Een leeromgeving kan enkel succesrijk zijn als het gedragen wordt door een team. Dit team zijn de leerkrachten, de leerlingen, de directie en de administratie van een school die samen de leeromgeving gebruiken. De ICT-coördinator ondersteunt deze mensen en wijst ze de weg. Dit kan echter niet vanop een ivoren toren. Je moet bij het onderwijsgebeuren betrokken zijn. Daarom is het belangrijk dat elke school zelf zijn elo kan kiezen. Bij deze keuze moet men beschikken over objectieve informatie. Er zijn weinig commerciële firma’s die deze objectieve informatie verstrekken. Daarom is dit een taak voor het departement.

  8. Tobe,
    jullie zetten een mooi voorbeeld neer van een krachtige en goed ingebedde leeromgeving. Ik zie RSS feeds, duidelijke richtijnen, afspraken met leerlingen en leerkrachten…

    Maar ik blijf bij mijn statement: zie jij dit gebeuren in elke Vlaamse school? Dit vraag niet alleen technologische kennis, maar ook organisatie, beleid, visie,… e-didactiek… Ik blijf bij de bedenking of we elke school nog daar bovenop eens de technische ‘inrichting’ moeten laten doen.
    Bovendien kan je voor handleidingen beter samenwerken, voor het delen van leermaterialen, gezamenlijk opleidingen organiseren…. Vlaanderen is al zo klein, en nog moet er in elk Vlaams school telkens een ict coordinator zich verdiepen in e-didactiek, hosting, programmatie, opleiding, handleidingen schrijven…

    Volledig akkoord dat een samenwerking niet vanuit een ivoren toren moet gebeuren… ik spreek niet over ‘outsourcing van je ELO aan een koepel/departement/scholengroep/associatie/consortium’, maar wel over het samenwerken binnen die gemeenschap.

    Naief en jong ben ik (nog) :-p

    Groeten

  9. “moet er in elk Vlaams school telkens een ict coordinator zich verdiepen in e-didactiek, hosting, programmatie, opleiding, handleidingen schrijven…”

    ik zie het persoonlijk niet gebeuren dat er iemand op een hoger niveau dan “de school zelf” zich met de school-ICT moet bezighouden. ik ben van oordeel: een ICT-coordinator moet zich zo dicht mogelijk bij de basis bevinden. iemand die de leerkrachten kent, iemand die de leerstof (een beetje) kent, iemand die de problemen & sterktes van het leerkrachtencorps kent. school-ICT dingen sturen vanuit overkoepelende dingen zie ik minder zitten. elke school (minstens 1!) e-coach. of i-coach, hoe die mensen zich ook moge noemen.

    hierop valt dus de logische vraag te stellen: “IS er genoeg visie, IS er genoeg kennis, ZIJN er genoeg ICT-coordinatoren om in elke school te gaan werken?” mijn antwoord: ik denk… waarschijnlijk van wel. het is alleen een kwestie van scholen te ‘verplichten’ (awch, lelijk woord) zo’n functie in te richten in hun school als ze dat nog niet hebben gedaan, want er is nood aan.

    nog een bedenkink: kennis delen over verschillende ELO’s (= scholen)… of ELO’s ( = scholen) met elkaar verbinden, moet blijven kunnen – en moet gebeuren!. ik denk hier weer aan maarten’s H20 go with the flow filmpje van een tijd terug. maar dat neemt niet weg dat er dan nog altijd een ICT-coordinator bij de bron, dicht bij de schoolbanken, nodig is.

  10. >> Moet de sensibiliseringscampagne een vervolg krijgen? en zo ja in welke vorm?

    Ik denk dat de sensibiliseringscampagne moet verder gezet worden. De OSS-conferentie in Leuven vond ik bijvoorbeeld een groot succes. Dit initiatief is zeker voor herhaling vatbaar (maar dan met nog meer getuigenissen en demonstraties uit de praktijk).

    De brochure “vrije software in het onderwijs” vond ik ook een goed initiatief. Alleen spijtig dat deze niet goed zichtbaar was. Ik denk dat de meeste leerkrachten deze brochure niet gelezen hebben.

    De inhoud van de brochure is ook op Klascement terug te vinden. Het vereist echter wel enig zoekwerk. Ik vond het geen goed idee om de algemene website van de vrije softwarecampagne onder te brengen bij Klascement. Een aparte website die duidelijk gelinkt werd vanop Klascement, maar ook vanop vele andere sites, zou veel beter zichtbaar zijn geweest. Bij zo’n website hoort volgens mij ook een nieuwsbrief die regelmatig verstuurd wordt (eventueel aangepast aan type onderwijspraktijk).

    >> Wat zijn volgens jou op dit moment de grootste noden op vlak van oss in onderwijs?

    Goede bijscholingen. Er zijn een aantal fantastische open source producten, die veel leerkrachten met plezier zouden gebruiken. Het probleem is dat ze niet goed weten hoe. Er is denk ik een grote nood aan zeer praktische laagdrempelige bijscholingen.

    >> 1/ de ontwikkeling van oss

    De ontwikkeling van oss kan gesteund worden door wedstrijden te organiseren die waardevolle bijdragen belonen. Ik denk niet dat het de taak van de overheid is om zelf zaken te gaan ontwikkelen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.