“Wie leest er nu nog boeken?”
Deze en vorige week in de blogosphere enkele artikels die de aandacht trekken… Het gaat over de veranderende rol van bibliotheken in een geïnformatiseerde maatschappij (en, meer specifiek, in het onderwijs).
Iedereen heeft er wel zijn zeg over… De bibliotheek als vezamelplaats van boeken lijkt sowieso erg uit de mode. Zo is er het experiment aan de bibliotheek van de University of Texas, waar een groot deel van de boekencollectie verwijderd wordt om plaats te maken voor zitplaatsen voor groepswerk of zelfstudie, (veel) computers, een goeie (draadloze) internetconnectie en laptops. De moraal is dat een bibliotheek een ontmoetingsplaats wordt bij en tijdens de studie, en niet langer een (al dan niet gebruikte) collectie boeken blijft. Wie kan daar iets op tegen hebben?
Sommige scholen gaan echter nog verder, en vervangen studieboeken integraal door online leermaterialen of e-boeken…
Ik vraag me in alle eerlijkheid af wie er (graag) uit een online boek studeert… Studeren is verbanden leggen, samenvatten, eens terugbladeren, in de kantlijn een cartoon van de leerkracht tekenen… En dit gaat voorlopig beter, efficiënter en sneller op papier dan op een scherm
[kanttekening: apparaten als tablet-pc's laten wel toe om notities te nemen en materiaal te structureren/organiseren, maar werken alsnog niet erg efficiënt of gebruiksvriendelijk - zo zou ik wel eens een eerlijke review willen lezen van het Microsoft Tablet PC Education Pack.]
In alle geval, bibliotheken (en uitgeverijen) nemen momenteel een erg afwachtende houding in tegenover heel het e-gebeuren… en van deze afwachtende houding bij de conventionele media willen de ‘nieuwe’ media uiteraard gebruik maken, hoewel dit niet zo eenvoudig blijkt… Zo biedt Amazon nu ook short stories aan in een onbeveiligd formaat (information wants to be free!), maar de verkoop van gewone e-boeken is allesminst spectaculair te noemen.
Concurrent/collega Google was bezig met een ambitieus ‘laten-we-boeken-gewoon-inscannen-en-full-text-doorzoekbaar-maken’ project, maar is hiermee opgehouden wegens kritiek van de uitgeverijen
De uitgeverijen zouden naar mijn bescheiden mening beter het standpunt aannemen if you can’t beat them, join them, naar analogie met de muziekindustrie die de e-verkoop van muziek aan zijn neus laat voorbijgaan en op snelheid gepakt wordt door de e-industrie (Itunes, anyone?).
En sommige uitgeverijen doen dat dan ook… zo zag ik recent een mooi voorbeeld van een gedeeltelijk interactieve cursustekst… De teksten staan online maar zijn doorspekt met interactief leermateriaal… Geen saaie oefeningen, maar wel java applets, simulaties, videobeelden, weblinks… zodat studenten direct kunnen uitproberen wat er gebeurt als je parameters aanpast… en voorzien van oefeningen met feedback. Mooi!
En de rol van de bibliotheken in deze veranderende wereld?
Ik weet niet of er iemand goeie statistieken heeft ivm het bibliotheekgebruik van studenten (voor de studies)… Een kwalitatieve inschatting (gebaseerd op onze studenten) leert me toch dat dezen niet erg geneigd zijn nog veel gebruik te maken van de boek-diensten van de bibs. Net zoals iedereeen (docenten, administraties, directies, en studenten) zullen bibliothecarissen moeten leren leven in een e-maatschappij met de bijbehorende e-hulpmiddelen. En hoe bibliotheken eruit zullen zien over vijf jaar, weet niemand. Hoe die er nu kunnen uitzien, kan je lezen in The Shifted Librarian, een weblog over e-bibs in een e-wereld.
In alle geval, zolang het woord ‘leerstof’ bestaat, lijkt mij een ‘handboek’ wel aangewezen.
