Observatie en communicatie

In het kader van onze les “communicatieve vaardigheden” hebben we een opdracht gekregen om in verschillende klassen te gaan observeren, ongeacht het jaar en de studierichting. We moesten de school zelf contacteren en nadien een verslag schrijven. Wel leuk vind ik, maar bij medestudenten hoorde ik hier en daar gegrom: “wat een nutteloze opdracht”. Enfin.

Een klas eerstejaars in het TSO (Technisch Secundair Onderwijs). Welkom!

Terwijl de gasten uit het vijfde en zesde jaar nog wakker moeten worden, zijn deze eerstejaars al springlevend vanaf het eerste lesuur. Het is een kleine groep van 15 erg hevige jongens. Ze vertellen luid enthousiast en zitten geen moment stil. Het lijkt wel of niemand mij opmerkt heeft.

Ik ben afkomstig uit dezelfde provincie en kan dus hun streektaal volgen. Onwennig observeer ik hun gedrag en vraag mij af hoe de leerkracht hier in godsnaam één woord zal tussenkrijgen…

De leerkracht is optimistisch. In het begin van de les formuleert hij zijn verwachtingen naar de jongens toe: “Ik reken erop dat jullie meewerken”. Hij maakt duidelijke afspraken met de leerlingen en hij beklemtoont ook welk gedrag toegestaan is en welk gedrag hij zeker niet zal dulden. Hij loopt heen en weer tussen de banken en maakt daardoor contact. Enkele ogenblikken zijn ze aandachtig aan het luisteren, maar daarna smelt de impact van zijn woorden als sneeuw voor de zon… Ze praten door elkaar heen, zitten geen moment stil en roepen de antwoorden naar de leerkracht, ondanks het feit dat deze aangeeft wanneer een leerling aan de beurt is. Bij elk juist antwoord vragen ze steeds om bevestiging: “goed van mij, hè meneer?”. Als één van de jongens het warm krijgt, staat hij gewoon recht en opent een raam.

Toch wist hij op de juiste momenten weer hun aandacht te trekken, met humor, provocaties, overdrijvingen en anekdotes, maar ook met zijn stem… Een stilte dient om de sfeer wat rustiger te maken. En natuurlijk is er ook oogcontact: de leerling in kwestie terug bij de les betrekken, zonder de klas te storen en zonder de aandacht van de anderen te vestigen op zijn ongepast gedrag. Zelfs ik (als observator) verloor mezelf en ging op een bepaald moment volledig op in het klasgebeuren.

Wat heb ik geleerd over “communicatieve vaardigheden”? Volgens mij was dit een goed voorbeeld van communicatie in de klas: de leerkracht slaagt erin om het lerend vermogen van de leerlingen te stimuleren door informatie uitwisseling, maar hij streeft ook naar een open relatie met wederzijds respect. Geen eenvoudige opdracht…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.