Edublogs.be

Elk jaar is het een confrontatie met de harde realiteit: grootwarenhuizen en papierhandels beginnen reeds omstreeks eind juli iedere leerling en iedere student er op attent te maken dat de grote vakantie bijna ten einde is. Er moet dan dringend weer aan het consumeren worden geslaan: pennen, schriften, potloden,… Maar vooral moet er ook een nieuwe boekentas worden gekocht. De oude boekentas is immers versleten, te klein of hopeloos verouderd. De tijd dat een lederen boekentas zowat je hele schooltijd meeging, ligt ver achter ons. Kassa, kassa… In vele gezinnen een jaarlijks ritueel. Belgische gezinnen ramen de kosten van de start van een nieuw schooljaar op 773 euro! Niemand die er een punt van maakt, het kostenplaatje ervan wordt netjes uit de maximumfactuur gehouden.

Over de tablet-pc en meer bepaald over de rol ervan in het onderwijs is al heel wat inkt gevloeid. Geheel terecht: een nieuw apparaat vraagt de nodige beschouwingen vooraleer te integreren in het didactische proces. Maar op het einde van de rit kan je er steevast van op aan dat er besloten wordt dat je als school moeilijk kan verplichten om elke leerling zich een tablet te laten kopen. Wat nochtans eens must is als je er een wezenlijk deel van je onderwijs wil mee vorm geven: elke leerling of elke student heeft dan immers een tablet nodig, zonder uitzondering. Daarom wordt het idee dan uiteindelijk maar afgevoerd. In het beste geval koopt de school zelf een setje tablets aan waarop de leerlingen soms tijdens de lesuren eens kunnen ‘experimenteren’.

Het is echter ten zeerste te betreuren dat een prachtig apparaat als een tablet hierdoor zijn spoedige intrede in de individuele handen van elke leerling of student zou missen. Pas als je als leerling of student je eigen tablet dan en nacht, weekend en weekdag, schooltijd en vakantie, ter beschikking kan hebben, komt het apparaat pas echt tot zijn recht. Huiswerk maken? Op mijn tablet! Les leren? Op mijn tablet! Pas als elke leerling te allen tijde over zijn of haar persoonlijke tablet kan beschikken, kan het alle schoolboeken, werkblaadjes, de klasagenda, het contractwerk, de computerklas en zelfs het digitale schoolbord vervangen.

Gaan we hierbij voorbij aan de sociaal-economische situatie van ouders? Leggen we een extra financiële last op hun schouders? Nee, je kan hoogstens spreken van een verschuiving van het budget bij vele ouders en scholen. Bekijk de tablet als een virtuele boekentas die pakweg 4  jaar zal meegaan, focus vervolgens niet op de klassebak van de tablets, de Ipad, bij de prijssetting. Er zijn immers heel wat kwalitatief sterke tablets op de markt die minder dan de helft van een Ipad kosten. Daarenboven is het gebruik van een opensource besturingssysteem nog steeds aan te bevelen voor scholen, boven het zeer gesloten iOS.
Een tablet vervangt letterlijk de boekentas en het schoolgerei van een leerling. Die kosten die voorheen volledig bij de ouders lagen, vallen letterlijk volledig weg. De inhoud van de virtuele boekentas, tablet genaamd, zijn zoals nu reeds voor rekening van de school: schoolboeken, oefenblaadjes,… En ook daar kunnen ze door de komst van de tablet op besparen. Eerder dus een verschuiving van budgetten, zowel voor de ouders als voor de scholen.

Te kort door de bocht? Te vaak heeft het onderwijs in het verleden gewacht met een daadwerkelijke integratie van nieuwe ICT-materialen met de dooddoener: “Niet alle leerlingen hebben dit thuis”. Zolang niet zowat iedere leerling thuis internettoegang had, kwamen schitterende toepassingen zoals Bingel dus maar moeizaam van de grond. Sinds de laatste jaren zien we dat er een ommezwaai in dit denken komt.

Nu is het dus aan de tablet om de weerstand te doorbreken. Financiële overwegingen mogen alvast geen breekpunt vormen. De intrede van de tablet zal immers andere schoolkosten voor de ouders verminderen. Uiteraard zijn er nogal wat gezinnen voor wie de aankoop van een tablet voor elk schoolgaand kind een onverantwoorde of onmogelijke hap uit het gezinsbudget zou plukken. En daar ligt een nieuwe uitdaging voor elke school afzonderlijk: net zoals sneeuwklassen, bosklassen en zeeklassen waar nodig dienen bijgepast te worden door een sociale kas van de school, kan dit ook gebeuren bij persoonlijk ICT-materiaal.

Bekijk de tablet als een boekentas: je hebt ze in verschillende geuren en kleuren, verschillende maten en gewichten, verschillende prijsklassen. Sommige leerlingen pronken jaarlijks met de nieuwste boekentas, anderen stellen het met een basismodel die dan ook nog eens enkele jaren moet meegaan. Ook tablet s heb je in alle vormen en maten, in alle kleuren en prijsklassen. Maar het is net zoals nu de school die ervoor moet zorgen dat de boekentassen kosteloos gevuld geraken. Apps zoals de e-boekentas maken duidelijk dat de uitgeverijen klaar staan om de ommezwaai te maken. Leren lezen met Hup hoeft niet langer noodgedwongen in een boek, maar is er ook op de tablet. Werkblaadjes, invuloefeningen, contractwerk,… alles is voorhanden om op de tablet te gebruiken. Het aankoopbudget van scholen voor boeken en werkschriften zal omlaag kunnen. Een e-boek kost immers minder dan een papieren versie ervan. Om nog maar te zwijgen over fotokopiekosten die zullen gedecimeerd worden. Het vrijgekomen budget kan gaan naar een wezenlijke financiële bijdrage voor de aankoop van de tablet van de leerlingen met minder financiële armslag. Zo blijven ook zij niet verstoken van het nodige ICT-materiaal, wat de sociale ongelijkheid zal helpen verminderen: het ontbreken van ICT-incentives in economisch zwakkere gezinnen was ooit een van de redenen tot het doorvoeren van de ICT-eindtermen: scholen dienden iedereen in staat te stellen de nodige ICT-vaardigheden te ontwikkelen, los van de eigen opvoedingssituatie. Het verplicht invoeren van een tablet in scholen kan in het zelfde kader gezien worden: elke leerling, los van zijn of haar thuissituatie in staat stellen om ICT-vaardigheden te ontwikkelen die de verdere ontwikkelingskansen in onze maatschappij mee zullen bepalen. En het functioneel gebruik van een tablet kan daar in 2013 niet langer los van gezien worden. Noem de tablet gerust de nieuwe boekentas.